Πραγματικότητες και αποπροσανατολισμοί

Επειδή ο κοπετός δεν έχει αρχή και τέλος και όλοι είμαστε με το δίκιο μας πολύ στενοχωρημένοι, ας παρηγορηθούμε με το γεγονός ότι τώρα γνωρίζουμε κάποια πράγματα, ευχάριστα ή δυσάρεστα:
ότι η Μεγάλη Βρετανία είναι στη θέση της, δηλαδή μέσα στον γεωγραφικό της χώρο, δεν τσούλησε προς τον Ειρηνικό ή προς τον Νότιο Πόλο, 
ότι είναι δικαίωμά τους πολιτικό και ζήτημα εσωτερικής τους πολιτικής να αποφασίσουν για το μέλλον τους -αυτό δεν διακηρύχθηκε τρεις φορές πέρυσι και στην Ελλάδα από μερίδα ψηφοφόρων της που τελικά επικράτησαν, Ιανουάριο, Ιούλιο και Σεπτέμβριο του 2015;-, 
ότι τώρα φάνηκε τι εξυπηρετούν τα περίφημα δημοψηφίσματα και ποιους εκτοξεύουν εκτός πολιτικής σκηνής, 
ότι η ΕΕ είναι η μεγαλύτερη εσωτερική αγορά παγκοσμίως και ότι μέχρι σήμερα όλα ανεξαιρέτως τα μέλη της επωφελήθηκαν από αυτό,
ότι τελικά και η Ελλάδα είναι ένας από τους λόγους, για τους οποίους αυτή τη στιγμή η Μεγάλη Βρετανία βγαίνει από την ΕΕ ή τέλος πάντων κάποιοι καταψήφισαν την παραμονή στην ΕΕ.* 

Ποιοι είναι οι αποπροσανατολισμοί αφού τα παραπάνω εκφράζουν πραγματικότητες; Η ρητορική της διάσπασης και του μίσους, οι εθνοκεντρισμοί "αριστερής" και "δεξιάς" μεσσιανικής σωτηριολογίας, η (αυτο)γελοιοποίηση θεσμών και προσώπων και η συνεπαγόμενη συρρίκνωση του πολιτικού λόγου (άρτον και θεάματα), τα ελλείμματα σφαιρικής ενημέρωσης και η υποκατάστασή τους από το αγαπημένο μας διαδίκτυο. 
Πότε αγοράσαμε τελευταία φορά εφημερίδα; Να κατεβούμε την Κυριακή το πρωί στο περίπτερο,  να αγοράσουμε τις εφημερίδες μας (όχι μόνο αυτές που θέλουμε, αυτό είναι το μυστικό, νομίζω), να τις ακουμπήσουμε στο τραπέζι δίπλα στον καφέ και να απολαύσουμε τη μυρωδιά του τυπωμένου χαρτιού και -σπάνια πια- τη θέα των μαυρισμένων από το μελάνι χεριών μας. Όπως οι γονείς μας το έκαναν. Και αφού είμαστε η επόμενη και η μεθεπόμενη γενιά, περνώντας από τα κεντρικά σημεία της πόλης κάνουμε που και που και την επιλογή μας από ξένες εφημερίδες, όλοι ξέρουμε καλά ή λιγότερο καλά μια-δυο ξένες γλώσσες, τις ανοίγουμε, κάνουμε ένα στριπτήζ μυαλού, δηλαδή απελευθερωνόμαστε από ό,τι ιδεολογικοτοπικό κουβαλάμε (όσο μπορούμε), και βλέπουμε πώς κτυπάει η καρδιά του υπόλοιπου κόσμου. Καλές οι εφημερίδες στο διαδίκτυο, πολύ καλύτερη κατά τη γνώμη μου η έντυπη μορφή. 

Τα παραδείγματα "δημοσιογράφων" σε ευρωπαϊκά κρατικά κανάλια που κάνουν ερωτήσεις του τύπου "τώρα με την επιστροφή στη στερλίνα τι θα γίνει με το φοιτητικό συνάλλαγμα;" ή "τι προβλέπει το αγγλικό σύνταγμα...;" είναι η απάντηση σε όλες τις απορίες σχετικά με την ΕΕ: οι δομές και η λειτουργία της, η συμβολή της στην ευρωπαϊκή ευημερία, η γνώση περί των κρατών-μελών είναι για πολλούς πολίτες αμελητέες ποσότητες μπροστά στην εργαλειακή αντίληψη για την Ευρωπαϊκή Ένωση ως της οδού της προσωπικής καλοπέρασης. Αυτή είναι, θα απαντούσε κανείς, και η προσέγγιση μεγάλης μερίδας των πολιτών σχετικά με την απονομή ψήφου στις βουλευτικές εκλογές. Σύμφωνοι. Μέσα από τα δημοψηφίσματα ακριβώς αυτό επιτελείται: η μεταμόρφωση της ΕΕ σε ένα είδος φράξιας, πολιτικής ή κομματικής, που προωθεί ή υποσκάπτει την προσωπική ευτυχία του φηφοφόρου. 

*Αυτό και ως αντίβαρο για το εμβριθές κάποιου έλληνα υπουργού "Με την Ελλάδα έπαιζαν με τη φωτιά και τώρα παρακαλάνε" που βρέθηκε χαρτί τυπωμένο να το φιλοξενήσει. Τα εν οίκω μη εν δήμω...

ΕΙΜΑΙ ΤΟ ΦΥΛΟ ΠΟΥ ΕΙΜΑΙ

Επειδή τώρα είναι δύσκολο να φωνάξουν όλοι "Είμαι ομοφυλόφιλος / ομοφυλόφιλη / τρανς" σε παράφραση του "Είμαι Charlie", θα έλεγα να φωνάξουμε "Είμαι το φύλο / τα φύλα που είμαι". Και κυρίως είμαι ζωντανός οργανισμός πολιτικός -για να μην χρησιμοποιήσω το "ζώον πολιτικόν" του Αριστοτέλη και παρεξηγηθώ- και συνεπώς διαβάζω κάτω και πίσω από τις γραμμές, γιατί να συμβαίνουν όλα αυτά τώρα.

                                                            www.colourbox.de

Εθνική υπερηφάνεια

Η Ελλάδα έγινε το βήμα προβολής ενός αυταρχικού και επιθετικού καθεστώτος, μιας ολιγαρχίας που με τα διεθνή παρακλάδια της απειλεί εδώ και καιρό όχι μόνο την Ευρώπη ως διακρατική υπόσταση, έτσι αφηρημένα, αλλά δυστυχώς πλέον την καθημερινότητά μας. Ξεπερνά τις αρμοδιότητές μου.

Η Ελλάδα ζει με τα δανεικά της Ευρώπης και συγχρόνως την υπονομεύει. Υπό το πρόσχημα της ανοιχτής οικονομικής πολιτικής και των αποκρατικοποιήσεων τώρα. Ορατά πια τουλάχιστον από τότε που άφησε ανοικτά τα σύνορά της για να κατακλύσουν ανεξέλεγκτα εκατοντάδες χιλιάδες προσφύγων την Ευρώπη.

Η Ελλάδα ή μάλλον αυτοί που την εκπροσωπούν σήμερα, χάραξε αυτές τις μέρες και επίσημα γεωστρατηγική πορεία; Αυτοαναβαθμίζεται στον ρόλο του "μεσολαβητή"; Στημένα σενάρια; Με τη σιωπηλή συναίνεση της Ευρώπης, θα μας πουν αργότερα.

Επιστολή σε μεγάλη αθηναϊκή εφημερίδα, αίτημα συνάντησης με τον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Πού βρισκόμαστε;

"Ας φρόντιζαν οι κραταιοί θεοί
να δημιουργήσουν έναν τέταρτο καλό".
(Κωνσταντίνος Καβάφης, "Ας φρόντιζαν")

Τα νέα παλαιά κόμματα

Η απαξίωση των παραδοσιακών πολιτικών κομμάτων που βλέπουμε να γίνεται τελευταία από λιγότερο ή περισσότερο νέους πολιτικούς σχηματισμούς στην Ευρώπη, δείχνει δύο πράγματα: πρώτον οι νέοι αυτοί πολιτικοί σχηματισμοί είναι όλοι χωρίς εξαίρεση αποτέλεσμα "κακών" συγκυριών στο ευρωπαϊκό τοπίο, με λίγα λόγια του ψυχροπολεμικού κλίματος που μεταφέρουν εδώ οι γεωστρατηγικές κρίσεις, δεύτερον οι νέοι αυτοί πολιτικοί σχηματισμοί είναι καθαρά πελατειακοί χωρίς ιδεολογικό και πολιτικό πρόγραμμα μεγάλης πνοής και διάρκειας και απευθύνονται, καλλιεργώντας τα εντέχνως, σε σύνδρομα και φόβους επιβίωσης ή/και κυριαρχίας ομάδων ψηφοφόρων που σε πρώτη ματιά φαίνεται να θεωρούν ότι το πολιτικό σύστημα τους περιθωριοποιεί, όμως μάλλον πρόκειται για κάτι άλλο: για την πολιτική αναγνώριση της ιδεολογίας του μικροαστισμού ως της νέας τάξης πραγμάτων και την αναζήτηση των ανάλογων συμβόλων ("αριστερή" κοινωνική εξίσωση, εθνικισμός, θρησκεία, αντιελιτισμός -ό,τι και αν σημαίνει αυτό- κτλ.). Στην πραγματικότητα μεταβάλλονται αυτοί οι ψηφοφόροι στο πελατειακό σώμα μιας ανορθολογικής αντιφατικής πολιτικολογίας που σίγουρα δεν είναι αυτή που φαίνεται να είναι και που πάντα διαθέτει την "κατάλληλη" στιγμή τα "κατάλληλα" δολώματα.

      Ασχέτως όμως με αυτό, δηλαδή το πόσο τηλεκατευθυνόμενοι και αμφίβολης ταυτότητας είναι αυτοί οι νέοι πολιτικοί σχηματισμοί σε εποχή ψυχρού πολέμου, είναι αναγκαία η αναμόρφωση του πολιτικού λόγου των παραδοσιακών παρατάξεων. Και αν η συντηρητική ακόμη "κρατάει", η σοσιαλδημοκρατία έχει βληθεί τα μέγιστα και ναι μεν τα πρόσωπα που αποπνέουν ακεραιότητα, είναι σημαντικά, όμως εξίσου σημαντικά είναι η συνοχή και ο πολιτικός λόγος του κόμματος. Μέχρι στιγμής πάντως οι πολιτικές ζυμώσεις στην Ευρώπη έδειξαν ότι παρατάξεις σοσιαλδημοκρατικής χροιάς δεν καταποντίσθηκαν όταν δεν φοβήθηκαν να παραδεχθούν λάθη και διαπλοκές, τονίζοντας από την άλλη πλευρά την πραγματική συμβολή τους στον εκσυγχρονισμό και στη φιλελευθεροποίηση των εθνικών κοινωνιών τους και υιοθετώντας έναν μετριοπαθή πατριωτισμό που λαμβάνει υπόψη τις ανησυχίες των πολιτών απέναντι στις δημογραφικές και άλλες αλλαγές, ακόμη και αν είναι περιστασιακές. Η Dreyer λέει: "κοιτάμε μπροστά", η Sturgeon δήλωσε ότι ακόμη και αν συμβεί το Brexit, η Σκωτία θα ζητήσει νέο δημοψήφισμα για να παραμείνει στην ΕΕ, ο διστακτικός Hollande ότι το θέμα των νέων μη προσφιλών μέτρων είναι ζήτημα επιβίωσης για τη Γαλλία και περισσότερο σημαντικό από την επανεκλογή του, αλλά και ότι οπωσδήποτε θα συνεχίσει να πολιτεύεται (τα λόμπυ των συνδικάτων βρήκαν καλή ευκαιρία και μετέτρεψαν εκεί την ολοένα φθίνουσα αντιπροσωπευτικότητά τους σε αναμέτρηση με το κράτος τραβώντας ένα ετερόμορφο πλήθος και τους γνωστούς άγνωστους τραμπούκους στους δρόμους). Και επειδή πολύς ο λόγος για τη Γαλλία, αλλά απόλυτη άγνοια: πόσες είναι οι ώρες εργασίας στην Ελλάδα; 38. Πόσες στη Γαλλία; 35.

      Και ο κόσμος να γυρίσει ανάποδα, στόχος είναι η αναβάθμιση της εκλογικής οπτικής του ψηφοφόρου, με κανέναν τρόπο η υποβάθμιση των θέσεων των κομμάτων. Κατά τη γνώμη μου η κατανοητή στερεή επιχειρηματολογία με καλή performance και καλαίσθητη ειρωνεία είναι προτιμότερη από οποιανδήποτε επίθεση. Ο κυνισμός του αλλοπρόσαλλου είναι τακτική που κρύβει τρομακτικές αλήθειες. Ακόμη και με το πιστόλι στον κρόταφο αξίζει να του διαφεύγει κανείς έστω και μόνο για την Ιστορία. Στη χειρότερη περίπτωση. 

Οι νέες συνταγές του έρποντος αυταρχισμού - Τα ευρωπαϊκά "αντι-κομματικά" κόμματα

1. Παίρνουμε την αστική δημοκρατία, τη βαπτίζουμε στην κολυμπήθρα του λεγόμενου "νεοφιλελεύθερου" καπιταλισμού και καταργούμε τη σημασία της.
2.Παίρνουμε τις υπάρχουσες κυρίαρχες πολιτικές τάσεις, κυρίως την παραδοσιακή συντηρητική και τη σοσιαλδημοκρατία, τις μουτζουρώνουμε με όποιας λογής σκάνδαλα, από κρατικά έως σεξουαλικά, διακηρύσσουμε ότι αυτές τα εξέθρεψαν καθότι διαπλεκόμενες και νεοφιλελεύθερες καπιταλιστικές, και καταργούμε την ιστορική και σύγχρονη σημασία και παρουσία τους, καθώς και τον οποιονδήποτε λόγο ύπαρξής τους.
3.Παίρνουμε την Ευρώπη, τη βαπτίζουμε επίσης στην κολυμπήθρα του "νεοφιλελεύθερου" καπιταλισμού, προτείνουμε, έμμεσα ή άμεσα, αλλαγή γεωστρατηγικού, μαζί με αυτήν πολιτειακού (πολίτευμα)  στρατοπέδου, και καταργούμε την πραγματικότητα της μεταπολεμικής ευημερίας και της ευρωπαϊκής οικονομικής αρωγής και αλληλεγγύης, και σε όσων από μας τα εθνικά κράτη αντί να διαχειρίζονται τα υπέρογκα ποσά υπέρ της ανάπτυξης, τα έτρωγαν (όλοι! λαός και Κολωνάκι).
4.Παίρνουμε τους θεσμούς της δημοκρατίας, τον πολιτισμό, την τέχνη, τα ΜΜΕ, την παιδεία, τελικά εμάς τους ίδιους ως πρόσωπα και εκπροσώπους της πολιτικής σκηνής, και παίζουμε ένα διπλό επικοινωνιακό παιχνίδι: αφενός ακαλαίσθητες σκηνοθεσίες που παράγουν, υποτίθεται, γέλιο (που το χρειάζεται ο "λαός" για να μην πολυσκέφτεται) ή δράμα ανάλογα με τις κατά τόπους εθνικές νοοτροπίες, αφετέρου "ριζοσπαστικές" κινήσεις κάθαρσης της διαφθοράς σε πεδία που ήδη έχουν επεμβεί άλλοι πριν από μας ή απλά δεν υφίστανται πια ή απλούστατα έτσι λειτουργούν και τα θέτουμε υπό τον δικό μας έλεγχο. Τα κάνουμε όλα αυτά, γνωρίζουμε ότι γνωρίζουν ότι ψευδόμεθα κι έτσι καταργούμε την αλήθεια ως φραστική δυνατότητα. 
5.Παίρνουμε την ελευθερία και την αυτοδιάθεση, την κάνουμε παντιέρα και με το (αόρατο) πιστόλι στον κρόταφο καταργούμε την ελευθερία των άλλων.
6.Παίρνουμε τον φόβο, το κατεξοχήν όπλο μας, και μυστικά αδρανοποιούμε και καταργούμε τη ζωή.

Οι πολιτικοί

Το πόσο μεγάλος είναι ένας πολιτικός δεν φαίνεται μόνο από τα ορατά σημαντικά του επιτεύγματα πάνω σε αυτήν τη γη. "Η αληθινή σπουδαιότητα βρίσκεται στο πόσο μακριά βλέπει, στην αποφασιστικότητα και στην ακλόνητη ενεργητικότητα που επιστρατεύει για να αναχαιτίσει το στοιχείο της διάλυσης,  να προσκαλέσει, να συγκεντρώσει και να κεντρίσει προς μέγιστες επιδόσεις όλες εκείνες τις δυνάμεις που κόβουν τον δρόμο στην καταστροφή". Τάδε έφη Πέτερ ντε Μέντελσον, βιογράφος μεταξύ άλλων του βρετανού πρωθυπουργού Ουίνστον Τσώρτσιλ. 

Αυτά που σε άλλες εποχές θα ονομάζαμε ηθικολογία ή α-ιστορικό ιδεαλισμό, τονίζοντας την πολυσχιδία στις συνιστώσες της πολιτικής διαδικασίας, σήμερα κατά τη γνώμη μου, ξαναβρίσκει τη σημασία του. Οι "άθλιες" εποχές που ζούμε, είναι και μεγάλες εποχές. Ευρωπαίοι / ευρωπαίες πολιτικοί αναγκάζονται να αναμετρηθούν όχι μόνο με τις προσταγές των καιρών, αλλά και με τον ίδιο τους τον εαυτό προκειμένου να διαφυλάξουν την ειρήνη και την ελευθερία στον εθνικό τους χώρο. Ποιος το περίμενε ότι κάποιοι από αυτούς / αυτές θα ήταν έτοιμοι να θυσιάσουν την πρόσκαιρη φήμη τους, το πόσο δημοφιλείς είναι, τον ίδιο τους τον προσωπικό εγωισμό στο κάτω-κάτω, στην υπηρεσία ενός καλύτερου μέλλοντος; 

Μέσα στο τεχνητό, συχνά, αλαλούμ των καιρών, επειδή σήμερα πια η θολούρα και η διάσπαση είναι εργαλεία κατά της πολιτικής, κατά του κράτους, κατά της δημοκρατίας, κατά της Ευρώπης, διαφαίνονται τέτοιες φιγούρες. Μακριά από το να καρλαϋλίσω και να δω την ιστορία ως συλλογή μεγάλων βιογραφιών, όμως επιστρέφουμε σήμερα, νομίζω, στη σημασία και της βιογραφίας στον ρου της πολιτικής όπως εδώ και καιρό έχει συμβεί στις μεταστρουκτουραλιστικές θεωρητικές σπουδές.

Υ.Γ.Για να μην παρεξηγηθώ, δεν αναφέρομαι εδώ στους έλληνες πολιτικούς, προσωπικά όμως πιστεύω ότι κάποιοι έχουν συνειδητοποιήσει ότι ο ρόλος που τους επιφυλάσσεται, δεν είναι ο συμβατικός παραδεδομένος.   

Καθόλου αξιοζήλευτοι... Η Ιστορία γράφει

Είμαι η τελευταία που θα επικροτούσε πολιτικές, στρατηγικές και άλλες τακτικές της σημερινής ελληνικής κυβέρνησης. Το ερώτημα είναι τώρα πώς θα χειριστεί το ζήτημα που πλέον κανείς δεν μπορεί να αποκρύψει ούτε να ωραιοποιήσει. Και πάλι γίνεται χρήση των διαφορών μας με τη γείτονα Τουρκία, και χωρίς να δραματοποιώ, αυτά δεν είναι αστεία πράγματα. Αυτή τη φορά χρήση από άλλους και όχι από τους παλιούς μας συμμάχους (αν θέλετε, βάλτε το τελευταίο σε εισαγωγικά, δεν έχει καμία σημασία, κάντε ό,τι θέλετε). Όλοι αναρωτιούνται: μα είναι δυνατό η Τουρκία με τόσα ανοικτά μέτωπα, τρομοκρατία στο εσωτερικό, το κουρδικό στα σύνορά της, αποδόμησή της στο εξωτερικό με διάφορους τρόπους και last but not least ρωσική αντιπαλότητα, να επιδίδεται σε πτήσεις γοήτρου στον ελληνικό εναέριο χώρο; Μα τι βλέπουν; Ιπτάμενους δίσκους; Δεν θα κάνω υποθέσεις. Ανοίξτε το διαδίκτυο, μπείτε σε σελίδες που δεν θα μπαίνατε ποτέ υπό διαφορετικές συνθήκες, αφαιρέστε το 70 με 80% των "εθνικών" παλληκαρισμών ορλωφικής εμπνεύσεως και πάλι κάτι μένει. Όχι ελληνικό.

Αγαπάμε την Ελλάδα, αγαπάμε την Ευρώπη, αγαπάμε την ειρήνη, λατρεύουμε τη δημοκρατία και την ελευθερία.

Αυστριακές προεδρικές εκλογές

Αν γνώριζαν οι ευρωπαίοι πολίτες πόση σημασία έχει σήμερα η ψήφος τους, δέος και ανατριχίλα θα τους κατέκλυζαν μπροστά στην κάλπη. Στην Αυστρία, μία χώρα που ευημερεί, βλέπουμε την άνοδο των κομμάτων αυτών, ας αφήσουμε τους χαρακτηρισμούς "ακροδεξιά" και "ακροαριστερά" και λιγότερο ακροδεξιά ή περισσότερο ακροαριστερά στην άκρη, των κομμάτων αυτών, λοιπόν, FPÖ στη συγκεκριμένη περίπτωση, που προπαγανδίζουν αντιευρωπαϊκή πολιτική κάτω από ρούχο "φιλολαϊκό", ριζοσπαστικά αντίθετο στο υπάρχον πολιτικό σύστημα -το οποίο βαπτίζεται και αναβαπτίζεται ως διαπλοκή, νεοφιλελευθερισμός κτλ. κτλ.-, φοβικό απέναντι στα νέα δεδομένα επικεντρώνοντας φυσικά στο προσφυγικό, και οπωσδήποτε φιλορωσικό. Η πολιτική ρητορεία αυτών των κομμάτων είναι πάντοτε μονοσήμαντη, οφθαλμοφανές δείγμα αμορφωσιάς και παντελούς ασχετοσύνης, συχνά χυδαία και περισσότερο ή λιγότερο αυταρχική, εστιάζοντας στην ανάγκη του μετακινούμενου ψηφοφόρου για το "πες το λιανά και απλά να το καταλάβω". Η αποχή στον πρώτο γύρο των αυστριακών εκλογών ήταν 32%. Αυτό λέει πολλά.

Η ιστορία δεν κάνει κύκλους, όμως ο ευρωπαϊκός μεσοπόλεμος είναι ο δείκτης μας, τουλάχιστον όσον αφορά την πολιτική προπαγάνδα του φασισμού και την υποδοχή του. Αυτή τη στιγμή η Ευρώπη και οι αστικές της δημοκρατίες βάλλονται και αυτό δεν είναι θεωρία. Γίνεται χρήση του προσφυγικού, χρήση της τρομοκρατίας, καλλιέργεια διάσπασης, φόβου και χάους. Η Ελλάδα του '50 και του '60 έχει βιώσει τι εστί παρακράτος και παραπληροφόρηση. Μόνο που οι συντελεστές (εξωτερικοί και εσωτερικοί) αλλάζουν.   

Διαπραγματεύσεις, απεργία ΕΣΗΕΑ, ησυχία μεσ' στην τάξη

Εννοείται ότι ημέρες διαπραγματεύσεων για το μνημόνιο η απεργία της ΕΣΗΕΑ λαμβάνει πολλαπλές διαστάσεις: και τονίζουν έτσι τα αιτήματά τους και διακόπτουν τη ροή ειδήσεων και εξαίρεται συνεπώς ό,τι διαπερνά τη σιωπή, δηλαδή οι "απεργοσπάστες", και η σημασία των ανακοινωθέντων τους. Τα πολλαπλά πρόσωπα της μίας και μοναδικής αλήθειας: της περίεργης υπερβολής. Πέρυσι, στις προηγούμενες διαπραγματεύσεις, έκτροπα, φέτος η σιωπή των αμνών.

Το δικό μου Internet ΙΙ (στην αποφράδα επέτειο)

Όταν έγραφα (επί δύο μήνες) τέλη 2015-αρχές 2016 για τον Ταχτσή, μου έκανε μεγάλη εντύπωση σε άλλη πλατφόρμα του διαδικτύου όπου αναρτάς τις δημοσιεύσεις σου, η τρομερή άνοδος σε κτυπήματα (views και bookmarks) που είχε το πρώτο πρώτο μου άρθρο. Το είχα δημοσιεύσει το 1989 και συγκριτικά με αυτό όλα τα υπόλοιπα είχαν πολύ χαμηλότερο αριθμό επισκέψεων. Σήμερα: 92 αυτό, 10 κατά μέσο όρο τα άλλα.

 Τι στο καλό, αναρωτιόμουν. Κάποια στιγμή συνειδητοποίησα ότι η αυτοβιογραφία του Ταχτσή (1927-1988) εκδόθηκε το 1989. Μετά τον θάνατό του. Ημιτελής. Δεν πρόλαβε. Προσπάθησα, λοιπόν, να επιταχύνω (εννοώ το βιβλίο που γράφω), όχι ότι είμαι προληπτική, καθόλου μα καθόλου, αλλά ποτέ δεν ξέρει κανείς. Ας το τελειώσω, και μετά, είπαμε, στη χειρότερη περίπτωση (...) νοικιάζω ένα ελικόπτερο και το πετάω σε φέιγ-βολάν πάνω από το Σύνταγμα.

Γιαν Φαμπρ και αλαλούμ

Η επιλογή του συγκεκριμένου προσώπου για την καλλιτεχνική διεύθυνση του Φεστιβάλ Αθηνών ήταν εξαιρετικά εκκεντρική πράξη για να είναι ελεύθερη. Αποτέλεσμα της όλης ιστορίας ήταν να δυσφημισθεί η ευρωπαϊκή τέχνη και κουλτούρα και στην Ελλάδα να καλλιεργηθεί ξανά η επιστροφή στις ρίζες και η σεπαρατιστική ομφαλοσκοπία. Πληθαίνουν τα φαινόμενα τον τελευταίο καιρό.  

Το αισθητήριο του κόσμου πιάνει αυτό το άλλο, πίσω από τις εικόνες, απλώς δεν μπορεί να το ταξινομήσει. Αυτό το κάτι που παράγει τις εικόνες χάους και αλαλούμ. "Ορισμένα πράγματα γίνονται με τόσο κυνικά σκοτεινό τρόπο" έγραφε αρθρογράφος κυριακάτικης εφημερίδας τις προάλλες. Εννοούσε την ελληνική κυβέρνηση και τη διαπραγματευτική της πολιτική των μνημονίων. Το ερώτημα του κόσμου είναι το απλούστατο: με τι φόντα η ελληνική κυβέρνηση διαπραγματεύεται και "εκβιάζει" ευρωπαίους εταίρους και ΔΝΤ; Πού πατάει; Δεν μπορεί, κάποια άλλα ερείσματα θα έχει. 

Το δικό μου Internet

Είπα να ανοίξω λογαριασμό στο facebook και να στείλω μερικά αιτήματα φιλίας, βασικά γι' αυτό το μπλογκ και σίγουρα όχι από λόγους ματαιοδοξίας. Εκεί, λοιπόν, που έψαχνα στο google, και ενώ βρίσκομαι στο εξωτερικό, βλέπω το εξής (ένα από τα πολλά επί 15 χρόνια):

 Σίγουρα δεν βρίσκομαι στο Μουζάκι Καρδίτσας και οι φίλοι μου που λέγονται έτσι, επίσης όχι.

ΕΣΗΕΑ, δικαστική εξουσία, "τύπος"

Πρόσφατα κυκλοφόρησε πολύ και έμαθαν και όσοι δεν ήξεραν τι είναι η ΕΣΗΕΑ. Αλήθεια, τίτλοι άρθρων εφημερίδων όπως "Οι παλιάτσοι του Θεού" που αναφέρεται στη συνάντηση των εκκλησιαστικών αρχηγών στη Λέσβο και κοσμεί άρθρο ημερήσιας αθηναϊκής εφημερίδας στις 16 Απριλίου, εμπίπτουν στον κώδικα ειδησεογραφικής δεοντολογίας; Το άρθρο κατά τα άλλα προασπίζεται τα εθνικά συμφέροντα από όλους τους εχθρούς, εκτός από τον Πούτιν, αν κατάλαβα καλά, Ευρωπαίους, Αμερικανούς, Αφρικανούς, γεωπολιτικές στρατηγικές και νομισματικές πολιτικές κτλ. Ποιες είναι οι δικαιοδοσίες της ΕΣΗΕΑ (Κώδικας Επαγγελματικής Ηθικής και Κοινωνικής Ευθύνης των δημοσιογράφων-μελών της Ε.Σ.Η.Ε.Α.), ποιες της ελληνικής Δικαιοσύνης απέναντι σε τέτοια φαινόμενα; Έχουν πάρει διαστάσεις υπέρογκες και όσοι ζούμε εκτός αυτών των κύκλων, τείνουμε να ξεχνάμε ότι υπάρχουν και επιτελούν έργο...

Ψευδοσάτιρα και ψευδοσοβαρότητα

Χειρίστης ποιότητας το "σατιρικό" τραγούδι του Μπέμερμαν για τον πρόεδρο της Τουρκίας Ερντογκάν, χυδαίο, ρατσιστικό και ως εξ επί τούτου καθόλου κριτικό, απλώς χυδαίο. Δεν έχει απολύτως καμία σχέση ούτε με σάτιρα ούτε με πολιτική κριτική. Γενικώς κανείς δεν θα το λάμβανε υπόψη αν οι συνθήκες δεν το έκαναν "διάσημο" και οι εκάστοτε αναφορές δεν το έβλεπαν απομονωμένο από τα συμφραζόμενα:  ο δημιουργός του, λοιπόν, έκανε εισαγωγή στην εκπομπή όπου λέει ότι αυτό που θα διαβάσει, είναι υβριστικός λίβελος, κάτι που στην Ευρώπη απαγορεύεται. Ο τηλεοπτικός σταθμός το έσβησε από το αρχείο του, έσβησε το βίντεο στο youtube με τη δήλωση ότι εδώ δεν πρόκειται περί σάτιρας. Ο Μπέμερμαν θριαμβολογούσε κατόπιν ότι συνέβαλε στο να φανεί ποια είναι τα όρια της σάτιρας. Κάποιοι δεν ικανοποιούνται με τον πολιτικό λόγο της αστικής δημοκρατίας, έστω και νεοφιλελεύθερης καπιταλιστικής όπως οι δυνάμεις του "αριστερού" (χα!χα!) χάους θέλουν να την ονομάζουν, αλλά απαιτούν ένα αλαλούμ ιδεολογικό, δηλαδή μπουρδολογικό. Κανείς δεν θα τους έδινε σημασία αν δεν έβλεπε ότι συστηματικά επιχειρούν τον τελευταίο δύσκολο καιρό να εισαγάγουν αυταρχικές ιδεοληψίες μέσω της σαχλαμάρας (και όχι μόνο) στην πολιτική και στα ΜΜΕ.

Και για να παραμείνουμε στην Τουρκία και στις σκόπιμες απόπειρες γελοιοποίησης της δημοκρατίας και των θεσμών της, αλλά και στη χειραγώγηση της κοινής γνώμης : η σημερινή πολεμική περιβολή του Έλληνα υπουργού Άμυνας είναι άλλη μία εικόνα που κατέγραψαν τα ελληνικά media σαν παρωδία μάλλον παρά εμπνέοντας έτσι τον "σεβασμό" (δεν γνωρίζουμε τις προθέσεις του υπουργού...), αυτό που πέρασαν στα ψιλά ή και καθόλου, είναι η χθεσινή πτήση του ρωσικού βομβαρδιστικού Su-24 λιγότερο από 9 (ναι, 9) μέτρα πάνω από το αμερικανικό αντιτορπιλλικό Donald Cook στη Βαλτική (διεθνή χωρικά ύδατα). Και για όσους μπερδεύουν τη Βαλτική με τη Μαύρη Θάλασσα, η πρώτη περικλείεται από τη Σκανδιναβική χερσόνησο και τις χώρες της Βόρειας, Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. 

Το χαρτονόμισμα των 500 €

Αναρωτιέται κανείς τι σχέση έχουν οι σκέψεις περί απόσυρσης του χαρτονομίσματος των 500 € με τις φήμες που έχουν κυκλοφορήσει ότι θεάθηκαν "πρόσφυγες" (σε εισαγωγικά καθότι άλλο οι πρόσφυγες και άλλο οι "πρόσφυγες") να έχουν στην κατοχή τους τέτοια χαρτονομίσματα. Επειδή σήμερα στην Ευρώπη δύσκολα συζητιούνται τέτοια θέματα, γιατί περιμένουν οι ταμπέλες και τα συρτάρια της κατηγοριοποίησης και της κατηγορίας στη γωνία, αλλά επειδή επίσης το θέμα είναι άκρως σοβαρό, καλό θα ήταν να εξηγήσουν η ΕΚΤ ή άλλοι κρατικοί μηχανισμοί πώς ακριβώς συνδέεται η εγκληματικότητα που έχουν αναφέρει, με τη διακίνηση αυτού του χαρτονομίσματος. Καθώς και το ζήτημα της διακίνησης για να παραμείνουμε στο προσφυγικό: πού στο καλό ξεφύτρωσε τόσο χρήμα για να πληρώνονται όλοι αυτοί οι διακινητές; Δηλαδή πουλάς ένα χωράφι στο Αφγανιστάν και εξασφαλίζεις τις κάποιες χιλιάδες Ευρώ που χρειάζεσαι για να πας στην Ευρώπη; Οι Ευρωπαίοι έχουν χαζέψει και δεν ξέρουν τι να πρωτορωτήσουν. Έχουν, βέβαια, αρκετά θολώσει με τις φουρτούνες του τελευταίου καιρού και δεν προλαβαίνουν να πολυσκεφτούν.

Ο θεατροποιός

Η δεύτερη παράσταση έργου του Αυστριακού Τόμας Μπέρνχαρντ (1931-1989) που είδα. Πολύ καλή, εξαιρετικοί ηθοποιοί, διακριτική και στιβαρή η σκηνοθετική επέμβαση (Ακύλλας Καραζήσης), απολύτως μέσα στο πνεύμα της πολεμικής, της ριζοσπαστικής κριτικής (και παρωδίας) του κειμένου απέναντι στον παραλογισμό του θεάτρου σε μια υποκριτική κοινωνία. Ο Μπέρνχαρντ είχε απαγορεύσει στη διαθήκη του την έκδοση των βιβλίων του στην Αυστρία, καθώς και το ανέβασμα των θεατρικών του έργων. Το πρόβλημα με τις παραστάσεις έργων του παρακάμφθηκε με την ίδρυση από τον γενικό κληρονόμο του του Ιδρύματος Thomas Bernhard, το οποίο αναλαμβάνει όλη τη διαδικασία χωρίς καμία κρατική συμβολή και χωρίς την επίσημη παρουσία πολιτικών προσώπων στις παραστάσεις.

"Κριτική του πρακτικού Λόγου" / Ελευθερία

"Η ελευθερία, για τον Καντ, είναι  -όπως είπαμε- η υπερβατική ιδέα, που θεμελιώνει την Ηθική ως πηγή μιας αυτόνομης νομοτέλειας. Και η αυτόνομη αυτή νομοτέλεια υπάρχει μέσα μας. Βρίσκεται, όμως, πέρα από τη Γνώση, έξω από τις «κατηγορίες» και τις αρχές (Χρόνος, Χώρος, Αιτιότητα), που προϋποθέτει η Γνώση. [...] H «γνώση», που προϋποθέτει τις μορφές και τις κατηγορίες της Διάνοιας [Verstand, understanding, entendement], και δεν συλλαμβάνει παρά μόνον ό,τι διέπεται από απόλυτη Αναγκαιότητα, δεν έχει καμμιά σχέση με τον «πρακτικό» Λόγο. Ο Νους [Vernunft, reason, raison], ως «πρακτικός» Λόγος, δεν ξεκινάει από Γνώση, αλλά από Πίστη. Ο Καντ δεν λέει, ότι ο Νους γνωρίζει τον κόσμο της Ελευθερίας. Δεν γνωρίζει ο Νους παρά τον κόσμο της Αναγκαιότητας. Αλλά πιστεύει ο Νους, ότι, παράλληλα με ό,τι γνωρίζει, ισχύει και μια νομοτέλεια που δεν έχει καμμιά σχέση με τα φαινόμενα, με τα πράγματα, με τη Φύση. Πιστεύει ο Νους, ότι η νομοτέλεια αυτή είναι πέρα για πέρα άσχετη με εκείνη, που βασιλεύει στα φαινόμενα, στη Φύση, στον ίδιο τον άνθρωπο ως φαινόμενο. Πιστεύει ο Νους, ότι το υποκείμενό του, ο άνθρωπος, που ως φαινόμενο υπόκειται απόλυτα, όσο κ' ένα λιθάρι, στο νόμο της φυσικής αιτιότητας, της αναγκαιότητας, είναι ταυτόχρονα -ως κάτι απλώς νοούμενο- πηγή Ελευθερίας. Όπως βλέπει ο Νους να υπάρχουν στη Διάνοια μορφές και κατηγορίες, που είναι a priori, δοσμένες μέσα της, και καθιστούν δυνατή την εμπειρία και τη γνώση, έτσι βλέπει να υπάρχει και μεσ' στον ίδιο τον εαυτό του ένα πρόσταγμα, που απευθύνεται στη βούλησή του, στο βούλεσθαι, ένα πρόσταγμα, που πηγή του είναι μια νομοτέλεια πέρα για πέρα άσχετη με τα φαινόμενα, με την πραγματικότητα, με τη Φύση".
(Κανελλόπουλος, Παναγιώτης: Ιστορία του Ευρωπαϊκού Πνεύματος. Τμ. 7. Αθήνα: Γιαλλελής, 1976, σσ. 306-307) 

Ιστορίες καθημερινής τρέλλας

Είναι ανατριχιαστικό να βλέπεις σε βίντεο που έχει καταγράψει η κάμερα του διπλανού, τον διαρρήκτη που με βία διαλύει την κλειδαριά της εξωτερικής σου πόρτας, κλωτσάει την πόρτα, του πέφτει από σακούλα απόδειξη καταστήματος σιδερικών και εργαλείων, την οποία εσύ έχεις βρει Δευτέρα πρωί επιστρέφοντας από την εξοχή όπου κι εκεί δουλειά παντός είδους και όχι αραλίκι και αναψυχή, και μαζί με την απόδειξη τη διαλυμένη κλειδαριά, ευτυχώς τη δεύτερη ανέπαφη, το σπίτι ακόμη δικό σου. Να τρέχεις σε αστυνομία -δεν έχει νόημα σου λένε εκεί, μόνο μήνυση για φθορά ξένης περιουσίας, δεν λυπάστε τα 100 € παράβολο;-, να τρέχεις μετά στο κατάστημα κοντά στην πλατεία Ομονοίας για να ρωτήσεις τι αγοράζει κανείς στις τιμές που αναγράφονται στην απόδειξη και αν θυμούνται τίποτα. Να τηλεφωνείς μετά και να σου λένε ότι το βίντεο δεν μπορείς να το χρησιμοποιήσεις έτσι, πρέπει να περάσει από διαδικασία, αλλά πάρτε τηλέφωνο στο τμήμα να σας πουν, το τηλέφωνο δεν απαντά. Και κυρίως να ξέρεις ότι αυτά τα κάνεις για να μην πεις αργότερα ότι δεν τα έκανες. Πουθενά δεν καταγράφηκε το έτσι κι αλλιώς "αόρατο" συμβάν, γιατί το πρωί δεν κάλεσες τη σήμανση, αλλά τον κλειδαρά, ήθελες μετά να πας απλώς να τους ενημερώσεις και κάπου, σε κάποιο κιτάπι να το σημειώσουν. Έτσι για την ιστορία. Ο κλειδαράς σου άνοιξε την πόρτα πανεύκολα, δεν ζήτησε αστυνομική ταυτότητα, μπήκες μέσα και έφτιαξες τον πρώτο καφέ της ημέρας κατά τις 10 το πρωί. Και να αναρωτιέσαι: μα ποιος άνοιξε Σαββατιάτικα την πόρτα της πολυκατοικίας και όποιος την άνοιξε χωρίς να ρωτήσει ποιος είναι στο θυροτηλέφωνο, δεν άκουσε τους θορύβους που σίγουρα ήταν δυνατοί αφού με λοστό έσπασαν την κλειδαριά και μετά κλωτσούσαν την πόρτα; 

Και τέλος τα μοιράζεσαι με το "περιττό". 

Πεδίον του Άρεως

Υπάρχουν τόσες και τόσοι που πραγματικά νοιάζονται για την ιστορικότητα του χώρου που τους περιβάλλει, για την αισθητική και το κοινό καλό. Ακόμη και παιδιά στην εφηβεία. Χάρηκα πολύ που βρήκα την παρακάτω ιστοσελίδα ομάδας μαθητών του Πρότυπου Πειραματικού Σχολείου του Πανεπιστημίου Αθηνών που υπό την επίβλεψη της κ. Ιωάννας Ηλιοπούλου έκαναν εξαιρετική δουλειά για τον δεύτερο μεγαλύτερο κήπο της Αθήνας, 

http://cmartius.blogspot.gr/p/blog-page.html
(πολύ ενδιαφέρον έχουν οι απόψεις τους, βλ. "Αίσθηση του χρόνου" -> "Οι δικές μας σκέψεις...")

τον απαξιωμένο και εγκαταλειμμένο, που έγινε αντικείμενο "ανάπλασης" ώστε στο παρά πέντε να απορροφηθούν κοινοτικά κονδύλια, ενώ κατά τη γνώμη μου και πολλών άλλων το μόνο που χρειαζόταν ήταν μερική ανανέωση της χλωρίδας και τακτική φροντίδα, καθώς και κάποιες επισκευές. Το αρχιτεκτονικό του σχέδιο μπελ-επόκ ήταν μοναδικό, τώρα σχεδόν δεν φαίνεται τουλάχιστον στα κεντρικά σημεία. Για να μην πω τι φαίνεται. Βλ. επίσης

http://pedionareos.blogspot.gr/ 

Και να μην μιλήσω για τα σκυλάδικα-κονσομασιόν της Λεωφόρου Αλεξάνδρας που κάποιοι θέλουν να μετατρέψουν σε Τρούμπα "πολυτελείας". Για τα μέτρα τους. Με τι άδειες λειτουργούν αυτά; Επιχειρήσεων αναψυχής; Και εμείς οι περίοικοι; Και η εικόνα της πόλης; Η λεγόμενη "ποιότητα ζωής"; Πρέπει δηλαδή να αποτυπωθεί ό,τι κακό χαρακτηρίζει αυτήν τη χώρα και στο τρίγωνο αυτό, Πεδίο Άρεως-Εξάρχεια-Πλατεία Αιγύπτου; Αντί να διευρυνθεί το ιστορικό κέντρο όπως ελπίζαμε με την πεζοδρόμηση της Πανεπιστημίου και τη διάσωση της αστικής ρυμοτομίας 1930-1960, κινδυνεύουν οι ζώνες αυτές από καθαρή λουμπενοποίηση. Περίεργα πράγματα. Έτσι, βέβαια, μπαίνουν κάτω από τον έλεγχο άλλων δικτύων. Παράξενη και η ακύρωση της ανάπλασης /πεζοδρόμησης της Πανεπιστημίου από το ΣτΕ.

Ελληνικό συλλογικό ασυνείδητο;

Στην απομόνωση της εξοχής, χωρίς διαδίκτυο, μόνο με ένα τρανζιστοράκι και τέσσερεις παλιές μπαταρίες που άλλαζα συνεχώς, γιατί έφθαναν στα όριά τους μετά από 10΄-15΄ ακρόασης, έπιασα έναν σταθμό που υπό κανονικές συνθήκες δεν θα άκουγα ποτέ, αλλά τελικά έμεινα σε αυτόν, σκέφθηκα ότι είναι ευκαιρία να ακούσω το "διαφορετικό". Αυτό που για μένα είναι διαφορετικό ή απόκλιση ή παραφωνία ή δημαγωγία κτλ. Ένας πολιτικός παλαιότερων εποχών, λοιπόν, που τότε σατιρίζαμε ίσως, μιλούσε για το "ελληνικό θέμα", όποιο και αν είναι αυτό. Τουλάχιστον τρεις φορές, ο συνομιλητής του σιγοντάριζε αν θυμάμαι καλά, είπε: "Η Ευρώπη καταρρέει". Άλλες τόσες έκανε χρήση των λέξεων "αντίσταση", μιλούσε -με δικά μου λόγια- για κάτι που έχει να κάνει με εθνικό ψυχισμό, για Κολοκοτρώνη που είπε "θα τους κάψουμε" (η γνωστή ρήση του Κ. "τους χαλάσαμε" από τα Απομνημονεύματά του αφορούσε όσα χωριά της Πελοποννήσου δεν υπέκυπταν στις εντολές του για τροφοδοσία και υλική βοήθεια προς το στράτευμά του) αφήνοντας ανοικτή την ερμηνεία του τσιτάτου, τι ήθελε να πει με αυτό, να εξάρει την αποφασιστικότητα του Κ., γιατί για γενναιότητα δεν πρόκειται, μιλάμε για τον άμαχο πληθυσμό (;) και για την ένοπλη "προστασία" στη δίνη μιας εξέγερσης πολλαπλών αποχρώσεων και στόχων που αργότερα χάρη σε κάποιους που το είδαν αλλιώς το ζήτημα, έλαβε τον χαρακτήρα της εθνικοαπελευθερωτικής.  Πώς σχετίζεται ο Κολοκοτρώνης με το σήμερα;

Τέλος πάντων και ασχέτως αυτής της ακρόασης, σκέφθηκα για άλλη μια φορά πόσο υποδαυλίζουν διάφοροι την αποξένωση από την Ευρώπη και πόσο προσχηματική, επιφανειακή και ανακριβής είναι η γλώσσα τους. Γιατί η Ελλάδα δεν κήρυξε πτώχευση και δεν επέστρεψε στο εθνικό νόμισμα, αυτό δεν μας το λένε όσοι παίζουν το χαρτί της εθνικής "ανεξαρτησίας". 

Όχι απολογίες

Καμία απολογία. Στοχασμός, ναι. Καμία ευρωπαϊκή κοινωνία δεν αξίζει αυτά που συμβαίνουν τον τελευταίο καιρό. Πόσες κοινωνίες γνωρίζουμε που ενσωμάτωση του ξένου, αποδοχή, ανοχή και διάλογος, εν τέλει πολιτισμός και δημοκρατία, υπάρχουν, λειτουργούν, βρίσκονται στο καθημερινό πλαίσιο και στους σχεδιασμούς του κρατικού μηχανισμού; Καμία απολογία. Στοχασμός, ναι.

Μεταφραστικά / Τίτλοι βιβλίων

Με εντυπωσίασε (θετικά) η μετάφραση τίτλου και υπότιτλου των δοκιμίων του Ζαν Αμερύ Πέρα από την ενοχή και την εξιλέωση. Απόπειρες ενός εκμηδενισμένου να υπερβεί το ανυπέρβλητο, γερμ. έκδοση Jenseits von Schuld und Sühne. Bewältigungsversuche eines Überwältigten (μετάφραση Γιάννης Καλλιφατίδης, εκδόσεις Άγρα). Η μετάφραση ακολουθεί το γερμανικό πρωτότυπο χωρίς να αποξενώνει, αντίθετα μεταφέρει με σεβασμό τις επιλογές του συγγραφέα που ιδίως στον υπότιτλο παρουσιάζουν ιδιαιτερότητα και δυσκολία. Überwältigt σημαίνει σαστισμένος, καθηλωμένος, συγκλονισμένος, σε απόγνωση, όλα αυτά μαζί. Bewältigen σημαίνει αντιμετωπίζω, ξεπερνώ, το ουσιαστικό "υπέρβαση" μπορεί να μην συνοδεύεται από αντικείμενο όπως και στα ελληνικά. Εδώ θα ήταν "απόπειρες υπέρβασης". Ο γερμανικός υπότιτλος ακούγεται αρκετά αποστασιοποιημένος, αλλά και στα ελληνικά η χρήση του "εκμηδενισμένος" μαζί με το λογικού χρωματισμού "απόπειρες" υποβάλλει την απόσταση ανάμεσα στην ηθική/ψυχική και στην πνευματική εσωτερική τάξη αφού ο στοχασμός υπάρχει ακόμη για να αναμετρηθεί με την ψυχική συντέλεια.

Η διακειμενική σχέση, αλλά και το ζήτημα της σημασίας που έχει η μετάφραση τίτλου και υπότιτλου ενός έργου, μας παραπέμπουν στο ντοστογιεφσκικό Έγκλημα και τιμωρία και στην τελευταία γερμανική έκδοσή του (Verbrechen und Strafe, μετάφραση Swetlana Geier, 1994), η οποία επιστρέφει με την επιλογή αυτού του τίτλου σε δύο εκδόσεις του 1921 και 1924. Μέχρι πρότινος 17 γερμανικές μεταφράσεις του μυθιστορήματος από το 1888 -με εξαίρεση τις δύο προαναφερθείσες- έφεραν τον τίτλο  Ενοχή και εξιλέωση (Schuld und Sühne). Έγινε εκτεταμένη συζήτηση τότε για τη μεταφραστική αυτή τομή που ουσιαστικά συντάσσεται με την αγγλική και γαλλική εκδοχή (Crime and Punishment, Crime et Châtiment). Και δικαιολογημένα, διότι οι δύο τίτλοι απέχουν πολύ: ο παλαιότερος είναι φιλοσοφικής και ηθικής τάξης, ο νεότερος ενέχει και την κοινωνική, δικαστική παράμετρο.

Το Se questo è un uomo του Πρίμο Λέβι έχει μεταφρασθεί Εάν αυτό είναι ο άνθρωπος (μετάφραση Χαρά Σαρλικιώτη, εκδόσεις Άγρα). Δύσκολο το φαινομενικά απλό. "Αν αυτό είναι κράτος, σφύρα μου", λέμε για παράδειγμα. "Αν αυτό είναι το κράτος, χαιρέτα μας", δεν είναι το ίδιο (δεν θα συνεχίζαμε με "σφύρα μου", διότι άλλη σημασία). Το πρώτο, χωρίς το οριστικό άρθρο, είναι απολύτως απαξιωτικό και αμφισβητεί την ύπαρξη καθεαυτήν του συγκεκριμένου που στον Λέβι είναι ο άνθρωπος, τέλος πάντων κάτι με μορφή ανθρώπου ("Εάν αυτό είναι άνθρωπος"). Το δεύτερο αποδέχεται την ύπαρξη του συγκεκριμένου, δηλαδή του ανθρώπου, από τη μορφολογική άποψη και εγείρει ένα ηθικό ερώτημα: "είναι δυνατόν ο άνθρωπος να είναι έτσι;" Οι άλλες ευρωπαϊκές γλώσσες ακολούθησαν το πρωτότυπο και μετέφρασαν με το αόριστο άρθρο (If This Is a Man, Si c'est un homme, Ist das ein Mensch, Si esto es un hombre), γιατί δεν μπορούν να κάνουν αλλιώς -όπως και η ιταλική. Στην ελληνική η χρήση του αόριστου άρθρου δεν είναι συχνή και ούτε υποχρεωτική όπως στις παραπάνω ευρωπαϊκές γλώσσες, αντί αυτού έχουμε το λεγόμενο "μηδενικό άρθρο" ("Εάν αυτό είναι άνθρωπος"), το οποίο δηλώνει ό,τι και το αόριστο άρθρο παραπάνω ευρωπαϊκών γλωσσών: ότι το ουσιαστικό δεν είναι αναφορικό, ότι δεν υπάρχει συγκεκριμένο σημείο αναφοράς. Στην προκειμένη περίπτωση του τίτλου, ότι δεν μιλάμε για άνθρωπο.

Ως στοιχεία του περικειμένου, τίτλος και υπότιτλος είναι σημαντικότατοι δείκτες που προσανατολίζουν τον αναγνώστη και επηρεάζουν την πρόσληψη.

Σπουργίτια

Και με όλα αυτά, συναυλίες ολόκληρες στην κοινή αυλή των πολυκατοικιών, σπουργίτια έχουν φτιάξει φωλιά σε υδρορροή και γεμίζουν τον τόπο -μέσα στο κέντρο της Αθήνας- με τα τραγούδια τους. Και μια φορά την εβδομάδα η χορωδία του ΟΤΕ με πολύ ενδιαφέρον πρόγραμμα. Τι άλλο θέλουμε;

Κρίσιμη κρίση

Στην Ελλάδα ούτε κατά διάνοια γίνεται αντιληπτή η κατάσταση στην υπόλοιπη Ευρώπη των ημερών μας. Τώρα φαίνεται ολοκάθαρα πόσο αυτοπεριθωριοποιείται εδώ και δεκαετίες η ελληνική πολιτική και κοινωνία, με αποκορύφωμα φυσικά τους σημερινούς καιρούς, και πόσο δεν θέλησε -με εξαιρέσεις πάντα βέβαια κάποιων πολιτικών προσώπων που αγωνίσθηκαν για το αντίθετο- να αποφασίσει για μια μακροπρόθεσμη πολιτική που θα στοχεύει στο μέλλον και όχι στο "όσα φάμε κι όσα πιούμε". Δεν έχει πλέον καμία γοητεία ούτε για μας τους ίδιους η εικόνα του χορεύοντος Ζορμπά που διαφημίζει στον κόσμο τη θυμοσοφία της χαλαρής άνεσης.

Όταν βλέπει κανείς στις ειδήσεις να καταμετρούν τις κουβέρτες που εθελοντικές οργανώσεις στέλνουν στην Ειδομένη, σκέπτεται ότι το σοκ της "χώρας υποδοχής προσφύγων" έχει αδυνατίσει τη σφαιρική θεώρηση του ζητήματος. Είναι πολύ χρήσιμες οι φωνές όλων εκείνων που ψύχραιμα αποτυπώνουν την όλη εικόνα από τα ΜΜΕ. Η Τουρκία φιλοξενεί πάνω από 2.000.000 πρόσφυγες, στη Γερμανία μόνο το 2015 καταγράφηκαν  1.100.000 πρόσφυγες, στην Αυστρία (πληθυσμός 8.700.000) υποβλήθηκαν μέσα στο 2015 γύρω στις 85.000 αιτήσεις ασύλου, στη Σουηδία (πληθυσμός 9.600.000) 81.000 πρόσφυγες το 2015, στη Φινλανδία (πληθυσμός 5.500.000) 35.000 αιτήσεις ασύλου το 2015. Ενδεικτικά. Δεν πρόκειται για παιχνίδι ούτε για επίδειξη φιλανθρωπίας. Δεν είναι η Ελλάδα ούτε αποδιοπομπαίος τράγος ούτε η Φλόρενς Νάιντινγκαίηλ των Βαλκανίων, ας μην καταφεύγουμε στα σχήματα αυτά για να δείξουμε άλλη μια φορά πόσο φταίνε όλοι οι άλλοι και πόσο καλωσυνάτη "ράτσα" είμαστε εμείς. Όσον αφορά την ΕΕ, ας μην ξεχνάμε τα κοινοτικά κονδύλια προς ενίσχυση χωρών υποδοχής, ας μην ξεχνάμε τα κοινοτικά πακέτα διάσωσης των τελευταίων έξι χρόνων, έτσι για να έχουμε στον νου μας μία περισσότερο σφαιρική εικόνα του τι συμβαίνει.      

Εξώφυλλα βιβλίων λογοτεχνίας

Τα τελευταία χρόνια έχουν πληθύνει τα φαινόμενα κακόγουστων εξώφυλλων βιβλίων λογοτεχνίας, χαρακτηριστικό τους τα παρδαλά χρώματα, μπανάλ φωτογραφίες επεξεργασμένες ή όχι, και αμφίβολης σημασιολογίας ζωγραφιές. Μήπως για να εξομοιωθούν και τα περιεχόμενα; Γιατί τώρα πια βλέπεις στα ράφια των βιβλιοπωλείων λογοτεχνία δίπλα σε αφήγηση φόρμουλας (formula fiction) για να μην πω παραλογοτεχνία και προκαλέσω ενστάσεις υπό την ετικέττα του "μεταμοντέρνου". Υποθέτω ότι θεωρούν πως όσο πιο χτυπητό ή ρεαλιστικά παραστατικό το εξώφυλλο, τόσο μεγαλύτερες οι πιθανότητες να ελκύσει κάποιον για να ξεφυλλίσει το βιβλίο. Χάθηκαν τα μη εικονογραφημένα εξώφυλλα με τον καλαίσθητο χρωματισμό;  Πρέπει το εξώφυλλο να διασπά την πολυσημία της καλής αφήγησης προσανατολίζοντας τον αναγνώστη στη μονοσήμαντη εικόνα ή αντιθέτως να του υποβάλλει την αίσθηση (παρδαλής πάντως) τέχνης για την κακή αφήγηση; Το εξώφυλλο ανήκει στο παρακείμενο ενός βιβλίου και είναι και αυτό ενδεικτικό για το χωροχρονικό περιβάλλον της πρόσληψης. 

http://www.lifo.gr/team/u12124/29280 

Τόμας Μπέρνχαρντ και Ούβε Τιμμ / Θεατρικά και μεταφραστικά

Το θεατρικό έργο του Αυστριακού Τόμας Μπέρνχαρντ Ο αδαής και ο παράφρων ανέβηκε στην Πειραματική σκηνή του Εθνικού σε σκηνοθεσία Γιάννου Περλέγκα. Η παράσταση μαρτυρούσε αρκετή δουλειά από πίσω  της, πόσω μάλλον που ο μακροσκελής λόγος του γιατρού που είναι στο μεγαλύτερο μέρος του αποστήθιση παθολογοανατομικού συγγράμματος, αποτελεί άθλο για τον ηθοποιό.  Το έργο αυτό άφησε εποχή με την πρεμιέρα στο Φεστιβάλ Σάλτσμπουργκ το 1972 σε σκηνοθεσία του γερμανού κορυφαίου σκηνοθέτη Κλάους Πάιμαν (Klaus Peymann) και τον νεότατο τότε Μπρούνο Γκαντς στον ρόλο του γιατρού. Δύο παρατηρήσεις για την αθηναϊκή παράσταση: πρώτον τα ερωτικά και σεξουαλικά στοιχεία που προστέθηκαν, δεν έχουν καμία σχέση με το κείμενο και τον Μπέρνχαρντ, τον πιο α-ερωτικό δραματουργό της τελευταίας πεντηκονταετίας, δεύτερον το γκροτέσκο του έργου (βασικός θεματικός πυρήνας είναι η τέχνη που μπορεί να μετατρέψει τον καλλιτέχνη σε μηχανή παραγωγής ρόλων), μεταξύ άλλων επαναλήψεις και  ταυτολογίες, λειτουργεί με την εικονογραφία των προσώπων (chiffre) ως τεχνική πένθους και όχι παραγωγής γέλιου. Μπορεί πρόσωπα και στοιχεία του έργου να φαίνονται γελοία, όχι όμως αστεία. Το γεγονός ότι το κοινό γελούσε σε κάποια σημεία του έργου, δεν παραπέμπει στο κείμενο, που επιπλέον παρά τη φαινομενική του απλότητα είναι δυσκολότατο,  αλλά στη μεταφορά του στη σκηνή. Ενδέχεται να υπήρξε και το γέλιο της αμηχανίας, αλλά η παράσταση, ιδίως προς το τέλος, γλίστρησε αρκετά προς τον αστεϊσμό. Η μουσική προσθήκη, Σινάτρα ή δεν ξέρω τι άλλο ήταν, απολύτως άτοπη κατά την άποψή μου.

Η οικογενειακή αυτοβιογραφία του Ούβε Τιμμ (Uwe Timm) Am Beispiel meines Bruders (εκδόθ. 2003) μεταφράσθηκε στα ελληνικά αντί Για παράδειγμα ο αδελφός μου, Για παράδειγμα ο ναζί αδελφός μου. Δεν ξέρω τι λόγο έχουν οι συγγραφείς στη μετάφραση των βιβλίων τους, αλλά εδώ πρόκειται για κατά τη γνώμη μου μέγιστο σφάλμα, διότι αυτό ακριβώς είναι το ζητούμενο της αφήγησης. Μέσα από τις επιστολές του αδελφού του από το μέτωπο και από εξιστορήσεις της οικογένειας, ο Τιμμ επιχειρεί να ανασυνθέσει την εικόνα ενός αδελφού που δεν γνώρισε ποτέ (ο 19χρονος πέθανε το 1943 μετά από τραυματισμό), την οικογενειακή μικρο-ιστορία και τελικά την εμπλοκή της με τη μακρο-ιστορία. Το ζήτημα δεν είναι αν ήταν ναζί ο νεαρός στρατιώτης, το καλό παιδί και ο αγαπημένος των γονιών, που κατατάχθηκε εθελοντικά στα ένοπλα SS, το ζήτημα είναι τι σήμαινε αυτό τότε και τι σημαίνει σήμερα. Η δεύτερη αυτή γενιά των γερμανών λογοτεχνών που έγραψε για τον εθνικοσοσιαλισμό, δεν σχετικοποιεί τα γεγονότα υποβαθμίζοντάς τα, αντιθέτως, αλλά ανακάλυψε την ιστορικότητα και τη σχετικότητα της προσωπικής μνήμης.    

Περιττό

Δεν χρειάζεται κανείς άλλο ένα μπλογκ. Και υπό κανονικές συνθήκες ούτε η Γιάννα θα το χρειαζόταν. Υπάρχουν και τα κοινωνικά δίκτυα όπου ο κόσμος επικοινωνεί δια του διαλόγου, ασχέτως όποιασδήποτε κριτικής στάσης απέναντί τους. Υπάρχουν και τα προσωπικά ημερολόγια σε γραμμωτά τετράδια που διαφυλάσσουν την προσωπική μνήμη και την ιδιωτικότητα και που είτε τα καταστρέφεις κάποια στιγμή είτε τα κληροδοτείς σε ενδαφερόμενους ή αδιάφορους επιγόνους. Υπάρχουν οι ταβέρνες, τα μπαρ, οι βεγγέρες, οι όποιες -πολυπληθείς ή όχι- συναθροίσεις. Και τι δεν υπάρχει... 

Περιττός<(αρχ.) περισσός (<περί)=1.έκτακτος, έξοχος, λαμπρός, παράδοξος, θαυμαστός 2.υπερβολικός, άχρηστος, ανωφελής. Εξ ου και περίττωμα, αλλά και περισσεία=αφθονία, πρόοδος, προαγωγή.

Blog<Web(=δίκτυο)+Log[book](=ημερολόγιο καταστρώματος). Θα μπορούσε να το μπερδέψει κανείς με το (to) block=μπλοκάρω, αποκλείω. Δύο φωνήματα κάνουν τη διαφορά.