Πραγματικότητες και αποπροσανατολισμοί

Επειδή ο κοπετός δεν έχει αρχή και τέλος και όλοι είμαστε με το δίκιο μας πολύ στενοχωρημένοι, ας παρηγορηθούμε με το γεγονός ότι τώρα γνωρίζουμε κάποια πράγματα, ευχάριστα ή δυσάρεστα:
ότι η Μεγάλη Βρετανία είναι στη θέση της, δηλαδή μέσα στον γεωγραφικό της χώρο, δεν τσούλησε προς τον Ειρηνικό ή προς τον Νότιο Πόλο, 
ότι είναι δικαίωμά τους πολιτικό και ζήτημα εσωτερικής τους πολιτικής να αποφασίσουν για το μέλλον τους -αυτό δεν διακηρύχθηκε τρεις φορές πέρυσι και στην Ελλάδα από μερίδα ψηφοφόρων της που τελικά επικράτησαν, Ιανουάριο, Ιούλιο και Σεπτέμβριο του 2015;-, 
ότι τώρα φάνηκε τι εξυπηρετούν τα περίφημα δημοψηφίσματα και ποιους εκτοξεύουν εκτός πολιτικής σκηνής, 
ότι η ΕΕ είναι η μεγαλύτερη εσωτερική αγορά παγκοσμίως και ότι μέχρι σήμερα όλα ανεξαιρέτως τα μέλη της επωφελήθηκαν από αυτό,
ότι τελικά και η Ελλάδα είναι ένας από τους λόγους, για τους οποίους αυτή τη στιγμή η Μεγάλη Βρετανία βγαίνει από την ΕΕ ή τέλος πάντων κάποιοι καταψήφισαν την παραμονή στην ΕΕ.* 

Ποιοι είναι οι αποπροσανατολισμοί αφού τα παραπάνω εκφράζουν πραγματικότητες; Η ρητορική της διάσπασης και του μίσους, οι εθνοκεντρισμοί "αριστερής" και "δεξιάς" μεσσιανικής σωτηριολογίας, η (αυτο)γελοιοποίηση θεσμών και προσώπων και η συνεπαγόμενη συρρίκνωση του πολιτικού λόγου (άρτον και θεάματα), τα ελλείμματα σφαιρικής ενημέρωσης και η υποκατάστασή τους από το αγαπημένο μας διαδίκτυο. 
Πότε αγοράσαμε τελευταία φορά εφημερίδα; Να κατεβούμε την Κυριακή το πρωί στο περίπτερο,  να αγοράσουμε τις εφημερίδες μας (όχι μόνο αυτές που θέλουμε, αυτό είναι το μυστικό, νομίζω), να τις ακουμπήσουμε στο τραπέζι δίπλα στον καφέ και να απολαύσουμε τη μυρωδιά του τυπωμένου χαρτιού και -σπάνια πια- τη θέα των μαυρισμένων από το μελάνι χεριών μας. Όπως οι γονείς μας το έκαναν. Και αφού είμαστε η επόμενη και η μεθεπόμενη γενιά, περνώντας από τα κεντρικά σημεία της πόλης κάνουμε που και που και την επιλογή μας από ξένες εφημερίδες, όλοι ξέρουμε καλά ή λιγότερο καλά μια-δυο ξένες γλώσσες, τις ανοίγουμε, κάνουμε ένα στριπτήζ μυαλού, δηλαδή απελευθερωνόμαστε από ό,τι ιδεολογικοτοπικό κουβαλάμε (όσο μπορούμε), και βλέπουμε πώς κτυπάει η καρδιά του υπόλοιπου κόσμου. Καλές οι εφημερίδες στο διαδίκτυο, πολύ καλύτερη κατά τη γνώμη μου η έντυπη μορφή. 

Τα παραδείγματα "δημοσιογράφων" σε ευρωπαϊκά κρατικά κανάλια που κάνουν ερωτήσεις του τύπου "τώρα με την επιστροφή στη στερλίνα τι θα γίνει με το φοιτητικό συνάλλαγμα;" ή "τι προβλέπει το αγγλικό σύνταγμα...;" είναι η απάντηση σε όλες τις απορίες σχετικά με την ΕΕ: οι δομές και η λειτουργία της, η συμβολή της στην ευρωπαϊκή ευημερία, η γνώση περί των κρατών-μελών είναι για πολλούς πολίτες αμελητέες ποσότητες μπροστά στην εργαλειακή αντίληψη για την Ευρωπαϊκή Ένωση ως της οδού της προσωπικής καλοπέρασης. Αυτή είναι, θα απαντούσε κανείς, και η προσέγγιση μεγάλης μερίδας των πολιτών σχετικά με την απονομή ψήφου στις βουλευτικές εκλογές. Σύμφωνοι. Μέσα από τα δημοψηφίσματα ακριβώς αυτό επιτελείται: η μεταμόρφωση της ΕΕ σε ένα είδος φράξιας, πολιτικής ή κομματικής, που προωθεί ή υποσκάπτει την προσωπική ευτυχία του φηφοφόρου. 

*Αυτό και ως αντίβαρο για το εμβριθές κάποιου έλληνα υπουργού "Με την Ελλάδα έπαιζαν με τη φωτιά και τώρα παρακαλάνε" που βρέθηκε χαρτί τυπωμένο να το φιλοξενήσει. Τα εν οίκω μη εν δήμω...

Γιαν Φαμπρ και αλαλούμ

Η επιλογή του συγκεκριμένου προσώπου για την καλλιτεχνική διεύθυνση του Φεστιβάλ Αθηνών ήταν εξαιρετικά εκκεντρική πράξη για να είναι ελεύθερη. Αποτέλεσμα της όλης ιστορίας ήταν να δυσφημισθεί η ευρωπαϊκή τέχνη και κουλτούρα και στην Ελλάδα να καλλιεργηθεί ξανά η επιστροφή στις ρίζες και η σεπαρατιστική ομφαλοσκοπία. Πληθαίνουν τα φαινόμενα τον τελευταίο καιρό.  

Το αισθητήριο του κόσμου πιάνει αυτό το άλλο, πίσω από τις εικόνες, απλώς δεν μπορεί να το ταξινομήσει. Αυτό το κάτι που παράγει τις εικόνες χάους και αλαλούμ. "Ορισμένα πράγματα γίνονται με τόσο κυνικά σκοτεινό τρόπο" έγραφε αρθρογράφος κυριακάτικης εφημερίδας τις προάλλες. Εννοούσε την ελληνική κυβέρνηση και τη διαπραγματευτική της πολιτική των μνημονίων. Το ερώτημα του κόσμου είναι το απλούστατο: με τι φόντα η ελληνική κυβέρνηση διαπραγματεύεται και "εκβιάζει" ευρωπαίους εταίρους και ΔΝΤ; Πού πατάει; Δεν μπορεί, κάποια άλλα ερείσματα θα έχει. 

Ελληνικό συλλογικό ασυνείδητο;

Στην απομόνωση της εξοχής, χωρίς διαδίκτυο, μόνο με ένα τρανζιστοράκι και τέσσερεις παλιές μπαταρίες που άλλαζα συνεχώς, γιατί έφθαναν στα όριά τους μετά από 10΄-15΄ ακρόασης, έπιασα έναν σταθμό που υπό κανονικές συνθήκες δεν θα άκουγα ποτέ, αλλά τελικά έμεινα σε αυτόν, σκέφθηκα ότι είναι ευκαιρία να ακούσω το "διαφορετικό". Αυτό που για μένα είναι διαφορετικό ή απόκλιση ή παραφωνία ή δημαγωγία κτλ. Ένας πολιτικός παλαιότερων εποχών, λοιπόν, που τότε σατιρίζαμε ίσως, μιλούσε για το "ελληνικό θέμα", όποιο και αν είναι αυτό. Τουλάχιστον τρεις φορές, ο συνομιλητής του σιγοντάριζε αν θυμάμαι καλά, είπε: "Η Ευρώπη καταρρέει". Άλλες τόσες έκανε χρήση των λέξεων "αντίσταση", μιλούσε -με δικά μου λόγια- για κάτι που έχει να κάνει με εθνικό ψυχισμό, για Κολοκοτρώνη που είπε "θα τους κάψουμε" (η γνωστή ρήση του Κ. "τους χαλάσαμε" από τα Απομνημονεύματά του αφορούσε όσα χωριά της Πελοποννήσου δεν υπέκυπταν στις εντολές του για τροφοδοσία και υλική βοήθεια προς το στράτευμά του) αφήνοντας ανοικτή την ερμηνεία του τσιτάτου, τι ήθελε να πει με αυτό, να εξάρει την αποφασιστικότητα του Κ., γιατί για γενναιότητα δεν πρόκειται, μιλάμε για τον άμαχο πληθυσμό (;) και για την ένοπλη "προστασία" στη δίνη μιας εξέγερσης πολλαπλών αποχρώσεων και στόχων που αργότερα χάρη σε κάποιους που το είδαν αλλιώς το ζήτημα, έλαβε τον χαρακτήρα της εθνικοαπελευθερωτικής.  Πώς σχετίζεται ο Κολοκοτρώνης με το σήμερα;

Τέλος πάντων και ασχέτως αυτής της ακρόασης, σκέφθηκα για άλλη μια φορά πόσο υποδαυλίζουν διάφοροι την αποξένωση από την Ευρώπη και πόσο προσχηματική, επιφανειακή και ανακριβής είναι η γλώσσα τους. Γιατί η Ελλάδα δεν κήρυξε πτώχευση και δεν επέστρεψε στο εθνικό νόμισμα, αυτό δεν μας το λένε όσοι παίζουν το χαρτί της εθνικής "ανεξαρτησίας". 

Κρίσιμη κρίση

Στην Ελλάδα ούτε κατά διάνοια γίνεται αντιληπτή η κατάσταση στην υπόλοιπη Ευρώπη των ημερών μας. Τώρα φαίνεται ολοκάθαρα πόσο αυτοπεριθωριοποιείται εδώ και δεκαετίες η ελληνική πολιτική και κοινωνία, με αποκορύφωμα φυσικά τους σημερινούς καιρούς, και πόσο δεν θέλησε -με εξαιρέσεις πάντα βέβαια κάποιων πολιτικών προσώπων που αγωνίσθηκαν για το αντίθετο- να αποφασίσει για μια μακροπρόθεσμη πολιτική που θα στοχεύει στο μέλλον και όχι στο "όσα φάμε κι όσα πιούμε". Δεν έχει πλέον καμία γοητεία ούτε για μας τους ίδιους η εικόνα του χορεύοντος Ζορμπά που διαφημίζει στον κόσμο τη θυμοσοφία της χαλαρής άνεσης.

Όταν βλέπει κανείς στις ειδήσεις να καταμετρούν τις κουβέρτες που εθελοντικές οργανώσεις στέλνουν στην Ειδομένη, σκέπτεται ότι το σοκ της "χώρας υποδοχής προσφύγων" έχει αδυνατίσει τη σφαιρική θεώρηση του ζητήματος. Είναι πολύ χρήσιμες οι φωνές όλων εκείνων που ψύχραιμα αποτυπώνουν την όλη εικόνα από τα ΜΜΕ. Η Τουρκία φιλοξενεί πάνω από 2.000.000 πρόσφυγες, στη Γερμανία μόνο το 2015 καταγράφηκαν  1.100.000 πρόσφυγες, στην Αυστρία (πληθυσμός 8.700.000) υποβλήθηκαν μέσα στο 2015 γύρω στις 85.000 αιτήσεις ασύλου, στη Σουηδία (πληθυσμός 9.600.000) 81.000 πρόσφυγες το 2015, στη Φινλανδία (πληθυσμός 5.500.000) 35.000 αιτήσεις ασύλου το 2015. Ενδεικτικά. Δεν πρόκειται για παιχνίδι ούτε για επίδειξη φιλανθρωπίας. Δεν είναι η Ελλάδα ούτε αποδιοπομπαίος τράγος ούτε η Φλόρενς Νάιντινγκαίηλ των Βαλκανίων, ας μην καταφεύγουμε στα σχήματα αυτά για να δείξουμε άλλη μια φορά πόσο φταίνε όλοι οι άλλοι και πόσο καλωσυνάτη "ράτσα" είμαστε εμείς. Όσον αφορά την ΕΕ, ας μην ξεχνάμε τα κοινοτικά κονδύλια προς ενίσχυση χωρών υποδοχής, ας μην ξεχνάμε τα κοινοτικά πακέτα διάσωσης των τελευταίων έξι χρόνων, έτσι για να έχουμε στον νου μας μία περισσότερο σφαιρική εικόνα του τι συμβαίνει.