Δευτέρα 19 Φεβρουαρίου 2018

Γλωσσικά IV (και στατιστικά)

-scruple=Skrupel=scrupule=scrupolo=escrúpulo
-to be sympathetic, sympathise with=sympathiser avec=simpatizzare con/per=simpatizar con/por=συμπάσχω, συμμερίζομαι  
αλλά (γερμ.) sympathisieren mit =υποστηρίζω κάποιες ιδέες ή κάποια ομάδα ή τις ιδέες κάποιου
-to handle=handhaben=χειρίζομαι
-pathetic=pathètique=patetico=patético=αξιολύπητος
αλλά (γερμ.) pathetisch=παθιασμένος (κατά κύριο λόγο)
ενώ παθητικός=passive, passiv, passif
-what's the state of affairs?=was ist der Stand der Dinge?
how do matters stand?=wie stehen die Dinge?
-the poor relative=le parent pauvre=il parente povero=el pariente pobre=ο φτωχός συγγενής
-seldom=selten
-to throw a party=eine Party schmeißen
-θα με γεράσεις πριν την ώρα μου=du läßt mich vorzeitig altern (το είδα σε γερμανικό υποτιτλισμό αμερικανικής σειράς, η αγγλική έκφραση κάτι σαν "με πέθανες κιόλας")
-he/she's lost it=τα έχασε
-to come to one's senses=zur Vernunft/zu Sinnen kommen=έρχομαι στα λογικά μου
-through and through=durch und durch
-sycophancy=δουλική κολακεία, γλείψιμο
αλλά (γερμ.) Sykophant=συκοφάντης
-to lay one's cards on the table=seine Karten auf den Tisch legen=mettere le carte in tavola=poner las cartas sobre la mesa 
(γαλλ.) jouer cartes sur table (ελλ.) ανοίγω τα χαρτιά μου
-to see the light of day=voir le jour=das Licht der Welt erblicken=βλέπω το φως της ημέρας
-to turn sb.'s head=jdm den Kopf verdrehen=tourner la tête à qqn
(ελλ.) παίρνω τα μυαλά κάποιου
-to take seriously=ernst nehmen=prendre au sérieux=prendere sul serio=tomar en serio=παίρνω στα σοβαρά
-to take liberties, the liberty of=sich Freiheiten, die Freiheit nehmen=prendere la libertà di=tomarse libertades, la libertad de
-au courant=al corrente=al corriente=auf dem Laufenden
-well done!=gut gemacht!=bien joué!=ben fatto!=bien hecho!
-mer d'huile=θάλασσα λάδι
-en venir aux mains=έρχομαι στα χέρια με κάποιον
-to dig (deep) into one's pockets=(tief) in die Tasche greifen=mettre la main à la poche=βάζω το χέρι (βαθιά) στην τσέπη
-to get to sb.'s head=jdm zu Kopfe steigen=monter à la tête=subir a la cabeza
-sang-froid=(αγγλ.) sangfroid=kaltblütig=ψύχραιμος 
cold-blooded=kaltblütig=ψυχρόαιμος, αδίστακτος


-κολοκύθια με τη ρίγανη=Quark/Quatsch mit Soße=applesauce
-allez voir là-bas si j’y suis=πήγαινε να δεις αν έρχομαι 
-ne pas pouvoir voir qqn en peinture=δεν μπορώ να δω κάποιον ούτε ζωγραφιστό
-quelle mouche t'a piqué?=μύγα σε τσίμπησε;
-non è il mio forte=ce n'est pas mon fort=no es mi fuerte=is not my forte=ist nicht (gerade) meine Stärke=δεν είναι το φόρτε μου
-out of thin air=εκ του μηδενός, διαμιάς, από το πουθενά, με το τίποτα
made up out of thin air=aus der Luft gegriffen=λόγια του αέρα, αέρας κοπανιστός


-(με κεφαλαίο ή όχι το αρχικό γράμμα, διεθνή δάνεια από τη γερμανική) schadenfreude, rucksack, angst, lust, realpolitik, leitmotiv, umwelt, poltergeist, doppelganger (Doppelgänger)
-δεν νομίζω ότι "Spießbürger" (γερμ.) είναι απαραίτητα ή μόνο αυτό που εμείς εννοούμε "μικροαστοί", το "petit bourgeois".  "Spießbürger" είναι μάλλον το (γαλλ.) "bien-pensants".


Υ.Γ1.Το μπλογκ αυτό, που σε έναν μήνα κλείνει τα δύο του χρόνια, δεν έχει "επιτυχία" όπως φαίνεται στις στατιστικές.  Αυτό είναι η μία παράμετρος. Η άλλη, αυτή που ενθουσιάζει εμένα και ως αναγνώστρια άλλων μπλογκ, είναι η αίσθηση ότι σίγουρα κάποιος/κάποια βρήκε εδώ ακριβώς αυτό που χρειάσθηκε όταν το χρειάσθηκε. Δεν έχω λόγια να περιγράψω τη δική μου ευγνωμοσύνη για ό,τι όχι απλώς εποικοδομητικό, αλλά κυριολεκτικά ανορθωτικό είχα την τύχη να ζήσω μέσα από τις αναγνώσεις μου στο διαδίκτυο. 
Υ.Γ2.Ενώ έχω αποθηκεύσει στις ρυθμίσεις να εμφανίζονται 50 αναρτήσεις στη σελίδα του ιστολογίου, απολύτως συμβολικά δεν εισακούγομαι κι έτσι έχουμε τρεις σελίδες με συνολικά 45 αναρτήσεις. 

 

Κυριακή 11 Φεβρουαρίου 2018

Η άρνηση της άρνησης

"Πέρα από την αισθητική του ναρκισσισμού και του ψευτοελιτισμού ενός ατομικού υποκριτικού μικρόκοσμου"

Αυτή είναι μια ελλειπτική πρόταση που εμπεριέχει τόσο κενολογία όσο και λογική αντίφαση. 
1.Ψευτοελιτισμός->α.δεν προσδιορίζεται ποιος και τι είναι και αν υπάρχει ελιτισμός 
β.αναιρείται -χωρίς πρώτα να έχει προσδιορισθεί- κάτι που έτσι κατοχυρώνεται λεκτικά ως κατάσταση δεδομένη
γ.έτσι όπως είναι αρνητικά διατυπωμένος ο όρος, συνεπάγεται ότι υπάρχει αληθινός δεοντολογικά ελιτισμός, δηλ. όσοι ταυτίζονται με την καταγγελία του ψευτοελιτισμού, αυτοπροσδιορίζονται είτε αληθινοί ελιτιστές είτε ανήκοντες σε άλλη ομάδα που δεν θέλει να ονομάζεται ελίτ, ή άτομα που βρίσκονται εκτός ομάδων. Σε όλες τις περιπτώσεις υπάρχει εδώ μία αξιολογική κρίση προστακτικής μορφής "μην είσαι ψευτοελιτιστής" χωρίς να έχουν προσδιορισθεί οι λογικές συνθήκες και οι εμπειρικές συνισταμένες του ψευτοελιτισμού, δηλαδή το τι δεν πρέπει να είσαι ή/και πότε δεν πρέπει να είσαι έτσι. 

2.Ατομικός υποκριτικός μικρόκοσμος->εδώ υπάρχουν τα εξής προβλήματα: α.από τη διατύπωση συνεπάγεται ότι όλοι οι ατομικοί μικρόκοσμοι είναι υποκριτικοί, δήλωση ολικού περιεχομένου του τύπου "αν αυτό είναι μικρόκοσμος, τότε είναι υποκριτικός" που αποκλείει κάθε άλλη περίπτωση π.χ. να μην είναι υποκριτικός 
β.αν ο μικρόκοσμος είναι η στενή ιδιωτική σφαίρα και/ή η προσωπική κοσμοθεωρία του ατόμου, και είναι υποκριτικός, τότε ο "μεγάλος έξω κόσμος" δεν είναι υποκριτικός; Δηλαδή η ενασχόληση με τα κοινά, το άτομο που διεκδικεί χώρο στον δημόσιο λόγο ή ευελπιστεί να επηρεάσει μέσω της δράσης του τα εξωτερικά, πολιτικά ή κοινωνικά, τεκταινόμενα, όλα αυτά είναι αντιθετικά στον υποκριτικό μικρόκοσμο; 

Γιατί έχουν επιτυχία τέτοιου είδους δηλώσεις τελικά; Για την πολυσημία τους, επειδή με το που δεν είναι σαφείς, που τα περικλείουν όλα ή τα αποκλείουν όλα, δίνοντας ανοικτές απροσδιόριστες εναλλακτικές υποθέσεις μπορούν να οικειωθούν από τον καθένα. Αν υπήρχε σαφής περιγραφή των κατηγορημάτων και έλειπε η γενική κανονιστική ηθική στη διατύπωση, πολύ λίγη απήχηση θα είχαν. 

Δευτέρα 25 Δεκεμβρίου 2017

Προσλήψεις ποίησης και ποιητών

"Τις προάλλες ένας κύριος με τερατώδη μνήμη και μ' ένα ερευνητικό μάτι που αλληθωρίζει απατεωνίστικα, χτύπησε την πόρτα μου, νωρίς το πρωί. Ξυριζόμουνα και τον παρακάλεσα να περιμένει. Κοίταξε τα βιβλία μου πάνω από το τζάκι, κι αμέσως άρπαξε τα Ποιήματα.
-Το  κάματε Σεφέρης τ' όνομά σας, ε; ε!
Kαμιά απάντηση, κι έπιασε να ξεφυλλίζει τον τόμο. Έριξε μια ματιά στην 'Ύδρα'.
-Όλο πατριωτικά ποιήματα γράφετε; Μπράβο! Μπράβο, δεν ξέρετε πόσο χαίρομαι που γράφετε ποιήματα.
Ανάστροφη παρεξήγηση από εκείνη που έτυχε κάποτε στο Νίκο Γκάτσο. Γύριζε, το χειμώνα του '36, σπίτι του από μια ταβέρνα. Ήμουνα στην Κορυτσά και είχα στείλει στην Αθήνα, σε χειρόγραφο, το 'Με τον τρόπο του Γ. Σ.' Κατά κακή του τύχη -μολονότι πολύ αθώος, είχε κάποτε ύφος φοβερά βλοσυρό- τον έπιασαν και τον πήγαν στο τμήμα. Τον έψαξαν. Στην τσέπη του το χειρόγραφο:
-Ρε, τι σου 'κανε η Ελλάδα και σε πληγώνει; Κομμουνιστής, ε;
-Μα, κύριε αστυνόμε, δεν το 'γραψα εγώ αυτό, το 'γραψε ο κ. Σ. που είναι πρόξενος.
-Πρόξενος, ε; Τέτοιους προξένους έχουμε· γι' αυτό πάμε κατά διαβόλου.
Ευτυχώς βρέθηκαν στις τσέπες του και κάτι άλλα της ίδια τεχνοτροπίας που αφόπλισαν τους φρουρούς της ησυχίας μας:
-Σ' αφήνουμε, μωρέ, γιατί είσαι βλάκας, του είπαν όταν τα διάβασαν".

(Σεφέρης, Γιώργος: Μέρες Δ΄. 1 Γενάρη 1941-31 Δεκέμβρη 1944. Αθήνα: Ίκαρος, 1986, σ. 146)

Δευτέρα 13 Νοεμβρίου 2017

Ημερολόγια

"5 Απρίλη 1943

Ο επιτετραμμένος της Ιταλίας Chigi επισκέφθηκε τον Αρχιεπίσκοπο [Δαμασκηνό] και διαμαρτυρήθηκε ζωηρά για την υπηρεσία μας [Επιτροπή Εράνου και Υπηρεσίας Κρατουμένων με εθελόντριες τις Λιλή Θεοτοκά-Αλιβιζάτου, Άννα Αλευρά, Σωσώ Στουπάθη, Λούλα Τριλίβα-Δεσποτοπούλου, Ιωάννα Σεφεριάδου-Τσάτσου, Λένα Ζαρίφη, Μαρία Κούτσικου κ.ά.]. Με φώναξαν και μένα. Έκανα τον διερμηνέα. -'Αυτή η Υπηρεσία', μας είπε, 'ενοχλεί πολύ τις στρατιωτικές αρχές. Οι εκτελέσεις γίνονται για να φοβίσουν τον κόσμο. Όταν οι έλληνες ξέρουν, πως οι οικογένειές τους είναι εξασφαλισμένες από τη στέρηση, γίνονται πιο γενναίοι ακόμα'.
-'Πώς θέλετε ν' αφήση η Εκκλησία του Χριστού όλ' αυτά τα ορφανά απροστάτευτα;' απάντησε ο Μακαριώτατος με το πιο καλογερίστικο ύφος του. Και αμέσως άλλαξε κουβέντα, ζητώντας μεγαλύτερη αποδέσμευση του λαδιού. Τότε ο Chigi μου είπε πιο έντονα.
-'Μα τότε γιατί δεν φροντίζετε και για τις οικογένειες των ανθρώπων των ταγμάτων ασφαλείας που σκοτώνουν οι κομμουνισταί. Γιατί επί τέλους ως ιθύνουσα τάξις δεν παίρνετε θέση εναντίον του κομμουνισμού;' Μετάφρασα στον Μακαριώτατο. -'Πες του' μου απαντά 'πως ούτε για καντηλανάφτης δεν μου κάνει'.

(Τσάτσου, Ιωάννα: Φύλλα κατοχής. Αθήνα: Εστία, 1987, σσ. 85-86)

Σάββατο 28 Οκτωβρίου 2017

Τον αιώνα που ξύπνησε ο πηλός

"Ο κ. ΠΡΟΕΔΡΟΣ γύρισε με τον Οδυσσέα στο σπίτι. Τ' απόγευμα αγανακτισμένος διηγούνταν στις δυο κόρες του τι συνέβηκε:
-Με κατηγόρησε, αντί να μου ευχηθεί, ότι βαδίζω για τα εκατό αμετανόητος! Συνεργάστηκα, λέει, με το Χίτλερ για το Ολοκαύτωμα των Εβραίων, επειδή -άκουσον άκουσον!- μια μέρα του πρόσφερα καφέ! Του Χίτλερ; Μα πότε, παιδί μου; Πότε είχα εγώ επαφή με το Χίτλερ και δεν το πήρα χαμπάρι; Ως εκείνη τη στιγμή μου μιλούσε ήρεμα. Μου απάντησε λοιπόν ότι δεν έχει πολλή σημασία αν δεν ήταν ο ίδιος ο Χίτλερ. Αυτό είναι μια λεπτομέρεια, λέει! Ακούσατε; Λεπτομέρεια! Συμφώνησε δηλαδή ότι δε γνωρίζαμε τότε για τα στρατόπεδα συγκεντρώσεως, αλλά το ουσιώδες είναι πώς νιώθουμε τώρα. 'Εσύ δηλαδή' μου λέει 'δε νιώθεις καμιά ενοχή; Δε μετανιώνεις;'. 'Όχι, παιδί μου' του λέω 'για τι πράγμα να μετανιώνω;'. Τότε λοιπόν έγινε έξω φρενών. Όρμησε πάνω μου και δεν ξέρω πού θα 'φτανε, ίσως και να 'πλωνε χέρι, αν δεν τον συγκρατούσε ο Οδυσσέας. Είναι απίστευτο τι σχιζοφρενικά πράγματα έλεγε και τι μου καταμαρτυρούσε. Ξεμωράθηκα, λέει, και ξεχνάω τελείως το μέλλον! Μα, βρε χριστιανέ μου, το μέλλον θυμάται κανείς ή το παρελθόν; Ας κάνω το σταυρό μου! Είμαι εκατό χρονώ άνθρωπος και τέτοια παράλογα πράγματα πρώτη φορά τα μιλώ! Αν σας πω και το άλλο, θα σας σηκωθεί η τρίχα. Ούτε λίγο ούτε πολύ, με κατηγόρησε για την Άλωση της Κωνσταντινουπόλεως!!! Πώς δηλαδή; Διότι, λέει, είμαι φιλάργυρος σαν τον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο, ο οποίος αν δεν ήταν φιλάργυρος δε θα παζάρευε το ποσό που του ζήτησε ο Μεγάλος Κανονιέρης, ώστε να μην αυτομολήσει ο άνθρωπος, με αποτέλεσμα να κατασκευάσει για λογαριασμό των απίστων το Μεγάλο Κανόνι που γκρέμισε τα τείχη. Τρελάθηκα! Έκανα μια τελευταία προσπάθεια να τον συνεφέρω με την απλή γλώσσα της λογικής και τον ερωτώ: 'Για ποιον ομιλείς, παιδί μου; Για μένα ή για τον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο;' 'Αυτή τη στιγμή ομιλώ για σένα'. 'Και τι φταίω εγώ για κάτι που έγινε πριν εξακόσια χρόνια;' Έξαλλος με ρωτά: 'Εξακολουθείς να είσαι τσιγκούνης, ναι ή όχι;' 'Ας το παραδεχτώ' του απαντώ για να δω πού θέλει να καταλήξει. 'Δεν έχω να σου πω τίποτ' άλλο' μου λέει. 'Κάτσε εδώ μέσα να το σκεφτείς μοναχός σου!' Και μας έκλεισε την πόρτα κατάμουτρα, αφήνοντάς με αβοήθητο". 

(Καλιότσος, Παντελής: Τον αιώνα που ξύπνησε ο πηλός. Μυθιστόρημα. Αθήνα: Πατάκης, 1998, σσ. 58-59)  

Σάββατο 19 Αυγούστου 2017

Η συμφωνία της Γιάλτας

Σήμερα, και μετά από ένα ακούσιο πήλινγκ με κάτι σαν οξέα φρούτων (!) κυρίως στην περιοχή γύρω από τα χείλη (συνελόντι ειπείν τη μουτσούνα), που ποιος ξέρει από ποιο καταπατημένο σπίτι μου προέρχεται η περιποίηση, γιορτάζω ως Ελληνίς τη συμφωνία της Γιάλτας. Πενήντα-εξήντα χρόνια επιτυχίας δεν είναι και λίγο.



Υ.Γ.Με κάθε σεβασμό απέναντι στους ιδεολόγους, τους αφελείς και απονήρευτους, τους καλοπροαίρετους ενός δύσκολου, αλλά τελικά ευανάγνωστου τότε παρελθόντος. Αυτά τελείωσαν.

Παρασκευή 23 Ιουνίου 2017

Λογοτεχνικός ρεαλισμός και φημολογία

Η Μιμίκα Κρανάκη στην Αυτογραφία της μου έδωσε την έμπνευση και το έψαξα λίγο. 

Πρόκειται για τη γνωστή ρήση του Φλωμπέρ "Η Μαντάμ Μποβαρύ είναι εγώ". Χιλιάδες σελίδες ερμηνευτικές του έργου του τη συμπεριέλαβαν στα πλαίσια της θεωρίας περί ρεαλισμού στη λογοτεχνία κτλ. 

Μόνο που ο Φλωμπέρ ποτέ δεν έγραψε κάτι τέτοιο ή δεν έχει βρεθεί γραμμένο. Φήμες υπάρχουν ότι το είπε. O Ρενέ Ντεσάρμ ισχυρίζεται πώς του το είπε κάποια γνωστή γνωστής του Φλωμπέρ. Και δεν το είπε -σύμφωνα με αυτούς- έτσι, αλλά: "Η Μαντάμ Μποβαρύ είναι εγώ. -Κατ' εμέ (D'après moi) [πρόσωπο και πλοκή] ". Που σημαίνει ότι η Μαντάμ Μποβαρύ, δηλαδή η πρωταγωνίστρια του γνωστού μυθιστορήματος, είναι κατασκευή.

Ποια η συμβολή της Μιμίκας Κρανάκη; Το ότι γράφει πως μέσα στις δικαστικές εμπλοκές (ο συγγραφέας ή μάλλον το μυθιστόρημα πέρασε από δίκη) και στις φασαρίες που διάφορες χήρες από την επαρχία άρχισαν να τον κυνηγούν ότι σπίλωσε την υπόληψή τους, επειδή αυτές θεώρησαν ότι αποτελούσαν το μοντέλο για την Μποβαρύ, ο Φλωμπέρ αγανάκτησε και ξεφώνισε κάτι σαν: "Μα δεν αναφέρομαι σε κανέναν. Μια επινόηση είναι. Όλα φαντασίες".

Αυτές οι φαντασίες οικοδόμησαν ρεαλιστικά τον μύθο της μυθοπλασίας.

Τρίτη 7 Μαρτίου 2017

Γλωσσικά ΙΙΙ

-to pave the way (for sth)=στρώνω τον δρόμο (για κάτι), (γερμ.) den Weg ebnen (=ισιώνω)
-to come out=herauskommen 
-to speak volumes=Bände sprechen
-to leave no stone unturned=δεν αφήνω πέτρα ασήκωτη
-mettre de l'eau dans son vin=βάζω νερό στο κρασί μου, αλλά (γερμ.) Wasser in den Wein gießen / schütten=μετριάζω τον ενθουσιασμό μου
-trump card=Trumpfkarte
-tenir compte de qch=to take sth into account=etwas Rechnung tragen/in Rechnung ziehen
-to keep one's word=tenir sa parole=mantenere la parola data=mantener la palabra dada=sein Wort halten=κρατώ τον λόγο μου

-humanly possible=menschenmöglich=humainement possible=ανθρωπίνως δυνατό
-remuer ciel et terre=to move heaven and earth=Himmel und Erde in Bewegung setzen=κινώ γη και ουρανό
-(αγγλ. κ. ά. γλώσσες) zeitgeist<(γερμ.) Zeitgeist=το πνεύμα των καιρών
-(αρχ.) ϰοινὴ αἴσθησις*=(λατ.) sensus communis=sens commun=common sense=Gemeinsinn
gesunder Menschenverstand=κοινός νους

-(γαλλ.) cahin-caha=(αγγλ.) so-so=(γερμ.) so lala=έτσι κι έτσι
-tant bien que mal / vaille que vaille=somehow or other=schlecht** und recht / so oder so=καλώς ή κακώς / ή έτσι ή αλλιώς
-clopin-clopant=hinkend=κουτσά στραβά
-so much the better=tant mieux=um so besser=τόσο το καλύτερο

-το σύμπτωμα=symptom=le symptôme=das Symptom     αλλά στην κοινή χρήση (όχι ιατρική ορολογία)
symptomatic=symptomatique=symptomatisch=χαρακτηριστικός        ενώ
συμπτωματικός (σύμπτωση)=coincidental=fortuit=zufällig
-so far so good=so weit so gut


*"τῶν δὲ κοινῶν ἤδη ἔχομεν αἴσθησιν κοινήν, οὐ κατὰ συμβεβηκός" (Αριστοτέλους, Περί ψυχής Γ 1, 425 a 27-28)
**schlecht<schlicht (=απλός, αλλαγή σημασίας τον 17ο αι., όμως η έκφραση παρέμεινε, οπότε από "απλά και δίκαια" κατέληξε να σημαίνει "καλώς ή κακώς")

Τρίτη 17 Ιανουαρίου 2017

Γλωσσικά ΙΙ

Επιστρέφοντας στα παράγωγα αποτελέσματα του "νιώθω" της προηγούμενης ανάρτησης:

συναίσθημα /αίσθημα / αίσθηση
feeling, sentiment, emotion / feeling, sense / sense, feeling, sensation, furore
sentiment, émotion /sentiment, sens / sens, sensation
Gefühl, Emotion / Gefühl / Gefühl, Empfinden, Sinn, Sensation, Aufsehen, Furore

Και ξανά στις αναλογίες
      
-être bien / mal dans sa peau=sich (un)wohl in seiner Haut fühlen

-inviting (weather)=einladend (Wetter)

-not that I know of=nicht, daß ich wüßte

-to read between the lines=zwischen den Zeilen lesen=lire entre les lignes    αλλά διαβάζω πίσω από τις γραμμές

-to cement=zementieren=cimenter (η μεταφορική χρήση, π.χ. relations)

-salonfähig geworden=κάποιος ή κάτι που έγινε (δεν ήταν) του σαλονιού, εκπροσωπήσιμο(ς), π.χ. ένα ιδεολόγημα*

-cut it out!=κόφ' το!

-for good=pour de bon=για τα καλά

-à couper le souffle=να σου κόβεται η ανάσα

Και ένα καταπληκτικό μεταφραστικό τερατούργημα που διάβασα τελευταία στο διαδίκτυο της ασφυξίας και της αντίστασης: "Masturbation goes cloud".
Αν και υποκρύπτει τον παλαιό ρατσισμό απέναντι στη συγκεκριμένη πράξη, τότε που έλεγαν στα αγοράκια να μην αγγίζουν, γιατί θα μείνουν ζαβά. Τα κοριτσάκια δεν τα υποψιάζονταν.

Να μην ξεχάσω επίσης να γράψω ότι μετα-αποικιοκρατία υπήρξε, όμως ούτε μετα-αλήθεια ούτε μετα-δημοκρατία ούτε μετα-ελευθερία υπήρξαν, υπάρχουν και θα υπάρξουν.


*"Χάρη στο χρήμα που τους ήρθε από ευνοϊκές περιστάσεις, μερικοί κούφιοι άνθρωποι με το να δοθούν μ' όλη τους την ψυχή στην κοσμικότητα, κατώρθωσαν ν' αποκτήσουν σαλονιακήν οντότητα". Μαλάνος, Τίμος: Αναμνήσεις ενός Αλεξανδρινού. Αθήνα: Μπουκουμάνης, 1971, σ. 264. Μοναδικής σπανιότητας η έκφραση του Μαλάνου, καθότι σε άλλες γλώσσες δεν φαίνεται να υπάρχει το "salonfähig" και δεν έχω καμία ένδειξη ότι γνώριζε γερμανικά (25.12.2017). 
Γιάννης Λασηθιωτάκης, Η μαύρη γραμμή, Δημοτική Πινακοθήκη Λέφα, 16/1-28/2/2017


Πέμπτη 8 Δεκεμβρίου 2016

Γλωσσικά

Γλώσσα, κυριολεξία, ειρωνεία.Το μεγαλείο της γλώσσας.

Η μη δυνατή μετάφραση των εξής εκφράσεων ή λέξεων (παρατίθεται κυριολεκτική, αδόκιμη απόδοση στα ελληνικά):

 -jemanden zu seinem Glück zwingen=εξαναγκάζω κάποιον σε ευτυχία (στην "ευτυχία" του, σε ατομικό ή συλλογικό επίπεδο)

-talentlos=ατάλαντος, άμοιρος ταλέντων
talentfrei=ελεύθερος από ταλέντα (από έκφραση αποστασιοποιημένης ευγένειας έως τον σαρκασμό)

-beratungsresistent=ανθεκτικός στις συμβουλές (υπό την έννοια ανθεκτικός στο ψύχος, στη διάβρωση κτλ., μη διαπερατός)

Επίσης σε χρήσεις όχι ταυτόσημες και ανταλλάξιμες (στην τρίτη περίπτωση ενίοτε): 
-emotional=συναισθηματικός, αλλά sentimental: συναισθηματικός με τάση προς το μελό
-empfindlich, empfindsam, sensibel, sensitiv=ευαίσθητος (όλα) στα ελληνικά, με τη σειρά: π.χ. ευαίσθητος άνθρωπος, ευαίσθητος καλλιτέχνης, ευαίσθητος-συναισθηματικός άνθρωπος, ευαίσθητα ούλα
-fühlen, empfinden, spüren=νιώθω

Και οι ενδεικτικές για την ιστορική γλωσσολογία εκλεκτικές συγγένειες:
-to pull oneself together=sich zusammennehmen
-to keep apart=auseinanderhalten
-time-conditioned=zeitbedingt 
-to take part=teilnehmen
-to lean backwards=sich zurücklehnen
-to work through=durcharbeiten
-far-sighted=weitblickend
-to gather up=aufsammeln
-to drift apart=auseinanderdriften
-overwhelming=überwiegend
http://www.scienceinschool.org/de/2010/issue17/bioinformatics

Παρασκευή 28 Οκτωβρίου 2016

Γρίφος

Quint Buchholz, Das Quintett (1989)









λογικό αίνιγμα (προς το παρόν άλυτο)
          
       

















http://www.quintbuchholz.de/en/image-archive/1983-1990/

Υ.Γ.Παρέμεινε άλυτο (ανήκω στο 82% των περ. 22000 αποπειραθέντων), δηλαδή λύθηκε όχι σύμφωνα με τις προδιαγραφές στο http://www.spiegel.de/wissenschaft/mensch/logik-raetsel-welche-zahl-ist-gesucht-a-1116718-2.html . Και γιατί όχι 12 με απλή νηπιακή λογική; Το άθροισμα των εσωτερικών να είναι ίσο με το άθροισμα των εξωτερικών τετραγωνιδίων;

Τετάρτη 12 Οκτωβρίου 2016

Διακειμενικότητα


Γιάννης Λασηθιωτάκης, Εικόνες ενός άγνωστου τόπου (1998)
 http://www.lassithiotakis.com/1997-01-c10iw?lightbox=i6p8






















Με τον τρόπο του Γ. Σ.     [Γιώργος Σεφέρης, Τετράδιο Γυμνασμάτων, Αθήνα 1940]



΄Οπου και να ταξιδέψω η Ελλάδα με πληγώνει.



Στο Πήλιο μέσα στις καστανιές το πουκάμισο του Κεν-

   ταύρου

γλιστρούσε μέσα στα φύλλα για να τυλιχτεί στο κορμί μου

καθώς ανέβαινα την ανηφόρα κι η θάλασσα μ' ακολου-

   θούσε

ανεβαίνοντας κι αυτή σαν τον υδράργυρο θερμομέτρου

ώσπου να βρούμε τα νερά του βουνού.

Στη Σαντορίνη αγγίζοντας νησιά που βουλιάζαν

ακούγοντας να παίζει ένα σουραύλι κάπου στις αλαφρό-

   πετρες

μου κάρφωσε το χέρι στην κουπαστή

μια σαΐτα τιναγμένη ξαφνικά

από τα πέρατα μιας νιότης βασιλεμένης.

Στις Μυκήνες σήκωσα τις μεγάλες πέτρες και τους θη-

   σαυρούς των Ατρειδών

και πλάγιασα μαζί τους στο ξενοδοχείο της «Ωραίας

   Ελένης του Μενελάου»·

χάθηκαν μόνο την αυγή που λάλησε η Κασσάντρα

μ' έναν κόκορα κρεμασμένο στο μαύρο λαιμό της.

Στις Σπέτσες στον Πόρο και στη Μύκονο

μέ χτίκιασαν οι βαρκαρόλες.



Τι θέλουν όλοι αυτοί που λένε

πως βρίσκουνται στην Αθήνα ή στον Πειραιά;

Ο ένας έρχεται από τη Σαλαμίνα και ρωτάει τον άλλο

    μήπως «έρχεται εξ Ομονοίας»

«΄Οχι έρχομαι εκ Συντάγματος» απαντά κι είν' ευχαρι-

    στημένος

«βρήκα το Γιάννη και με κέρασε ένα παγωτό».

Στο μεταξύ η Ελλάδα ταξιδεύει

δεν ξέρουμε τίποτε δεν ξέρουμε πως είμαστε ξέμπαρκοι

    όλοι εμείς

δεν ξέρουμε την πίκρα του λιμανιού σαν ταξιδεύουν όλα

    τα καράβια·

περιγελάμε εκείνους που τη νιώθουν.



Παράξενος κόσμος που λέει πώς βρίσκεται στην Αττική

   και δε βρίσκεται πουθενά·

αγοράζουν κουφέτα για να παντρευτούνε

κρατούν «σωσίτριχα» φωτογραφίζουνται

ο άνθρωπος που είδα σήμερα καθισμένος σ' ένα φόντο με

    πιτσούνια και με λουλούδια

δέχουνταν το χέρι του γερο-φωτογράφου να του στρώνει

    τις  ρυτίδες

που είχαν αφήσει στο πρόσωπό του

όλα τα πετεινά τ' ουρανού.



Στο μεταξύ η Ελλάδα ταξιδεύει ολοένα ταξιδεύει

κι αν «ορώμεν ανθούν πέλαγος Αιγαίον νεκροίς»

είναι εκείνοι που θέλησαν να πιάσουν το μεγάλο καράβι

   με το κολύμπι

εκείνοι που βαρέθηκαν να περιμένουν τα καράβια που δεν

    μπορούν να κινήσουν

την ΕΛΣΗ τη ΣΑΜΟΘΡΑΚΗ τον AMΒPAKΙKΟ.

Σφυρίζουν τα καράβια τώρα που βραδιάζει στον Πειραιά

σφυρίζουν ολοένα σφυρίζουν μα δεν κουνιέται κανένας

   αργάτης

καμιά αλυσίδα δεν έλαμψε βρεμένη στο στερνό φως που

   βασιλεύει

ο καπετάνιος μένει μαρμαρωμένος μες στ' άσπρα και στα

   χρυσά.



΄Οπου και να ταξιδέψω η Ελλάδα με πληγώνει·

παραπετάσματα βουνών αρχιπέλαγα γυμνοί γρανίτες...

Το καράβι που ταξιδεύει το λένε  ΑΓ ΩΝΙΑ 1937.

Α/π Αυλίς, περιμένοντας να ξεκινήσει
Καλοκαίρι 1936


[Γιώργος Μαρκόπουλος, Πυροτεχνουργοί, Θεσσαλονίκη 1979]























Ένα ποίημα έλεγε πως γνωρίζει ένα ποίημα που γνωρίζει το Μήτσο [Γιάννης Βαρβέρης, Πιάνο βυθού, Αθήνα 1991]

Λοιπόν γύριζε δήθεν άσκοπα του ποιήματός μου ο ήρωας, φοιτητής επί δικτατορίας ας υποθέσουμε, τότε αντιστασιακός οργανωμένος έστω, σαραντάρης σήμερα με φαλακρίτσα χτένιζε την Ομόνοια σε σαφάρι και δεν είχα τι να τονε κάνω. Όμως εκείνος ήτανε μέσα στο μυαλό μου κι ήξερε καλά όλους τους ήρωες ποιημάτων που με συγκινούν, γι’ αυτό –κι όχι μονάχα- το θυμήθηκε το πατριωτάκι του τον Μήτσο σαν τον είδε απέναντι στο σουβλατζίδικο, τον «Μήτσο τον επιλοχία», τον έρμο και σκοτεινό βασανιστή, ξέμπαρκο και που χάζευε πικρά στου Γ. Μ. το ποίημα· θυμήθηκε όμως και το ξύλο και τις μελανιές αλλά ιδίως το πώς τον είχε ο Μήτσος, δαγκώνοντας τη γόπα του σαν μπράτσο, κοιτάξει τότε, καθώς έβγαινε από την Ασφάλεια Μπουμπουλίνας, μα κι ο δικός μου πως ότι τάχα δεν κατάλαβε, 
όμως τώρα, ήταν το θάρρος του πρώην θύματος, ήταν το απάνω χέρι του δημοκράτη νικητή, θες το gay movement, θες κι οι ενοχές του Μήτσου που προεξόφλησε αστραπιαία, «Ρε συ, εσύ δεν είσαι ο Μήτσος;» φώναξε, μα εκείνος έκανε και δεν είδε και δεν άκουσε, χάθηκε βλάχος σκοτεινός κασκέτο ντροπιασμένο της στοάς μέσα σε υδρόγεια σύννεφα ντονέρ.
«Κρίμα που δεν μπορούμε να τα βρούμε ούτε στα ποιήματα», κατέβασε τα μάτια ο ήρωας μου· ταμείο και κόβοντας ένα ουρητήριο «Καυτή σάρκα» σινέ-Σταρ, έτοιμος πάλι για πολύ πιο προσγειωμένες περιπέτειες, «Άσε τους ποιητές, αναλογίστηκε, να πληρώνουνε πάντα τα σπασμένα».